Nhà quốc hội Scotland- đứng hay ngồi?

Trong khi các văn phòng KTS trong và ngoài nước đang gấp rút hoàn tất phương án dự thi thiết kế nhà quốc hội Ba Đình, XB mời các bạn thăm nhà quốc hội Scotland. Tòa nhà quốc hội trẻ nhất, chịu chơi nhất thế giới này có thể giúp bạn cảm nhận về thái độ của người Scotland trong quá trình xây dựng biểu tượng mới về quyền lực của nhà nước pháp quyền. Công trình diễn đạt xuất sắc bằng ngôn ngữ kiến trúc về một “trạng thái tự do hoàn hảo”.

Trước khi tới đây, qua sách báo, cũng như một số kiến trúc sư, tôi không khoái kiến trúc này. Phòng họp quốc hội gì mà xà dầm ngổn ngang, nhọn hoắt như muốn chọc vào đầu các nghị sỹ. Quá nhiều chất liệu, quá nhiều chi tiết trang trí rối mắt…Đâu là tự do, chỗ nào là lộn xộn?

Đây quả là một kiến trúc…nhiều tai tiếng, trục trặc. Công trình được thiết kế bởi Enric Miralles kiến trúc sư người Tây Ban Nha và hai nhóm thiết kế EMBT, RMJM. So với thiết kế ban đầu, Nhà quốc hội Scotland được xây dựng trên khu đất rộng hơn 30000 m2, tăng hơn 14000 m2. Kinh phí tăng từ 75 triệu USD lên 830 triệu USD. Công trình hoàn thành hồi tháng 10 năm 2004, chậm tiến độ mất 4 năm. Khởi công chưa được bao lâu cả kiến trúc sư và đại diện chủ đầu tư đều qua đời bởi bạo bệnh. Trong và sau thời gian thi công, công trình là đề tài quan tâm hàng đầu của báo chí Anh. Năm 2003, tòa nhà quốc hội trở thành vấn đề nổi cộm chính trong cuộc bầu cử quốc hội Scotland năm 2003…

Nhưng chính tôi lại cũng băn khoăn liệu có tác phẩm kiến trúc nào hoàn thiện, toàn mỹ? Chỉ 10 ngày ở Edinburgh mà có điều gì xui khiến tôi trở lại đây lần thứ ba. Đi quanh phố Canongate qua trung tâm Dynamic Earth, lâu đài Holyrood, chui vào bên trong để quan sát chi tiết rồi leo lên đỉnh Salisbury nhìn xuống bao quát tôi mới hiểu ý tứ sâu sắc từ câu nói cửa miệng của Enric Miralles về kiến trúc của mình : “ sitting in the land”.

Chỉ cần với ý tưởng đơn giản này nhà quốc hội Scotland đã khác hẳn nhiều nhà quốc hội được xây dựng vào thời điểm mà quyền lực chính trị luôn giành được bởi chiến tranh và bạo lực. Điểm nhấn của những kiến trúc này thường khống chế không gian cao, lớn. Như lâu đài Westminster (nhà quốc hôi Anh) được thiết kế bởi Edward những năm 1040. Nơi đó nổi bật tháp Victoria (102,5m), tháp Big Ben (94,5m). Đó là cung điện Kremlin (Nga) được tái thiết thành trụ sở của cơ quan quyền lực tối cao ở Nga thời Nga hoàng bởi Kazakov năm 1763 với tháp chuông Ivan đại đế (81m). Đó là nhà quốc hội Mỹ được P. Lanphan hoạch định từ 1793. Đó là nhà quốc hội Bzarin được Oscar Minemeyer tạo dựng sừng sững trên quảng trường Tam Quyền ở thủ đô Brasillia những năm 1960 hay nhà quốc hội Đức được Norman Foster tái tạo những năm 1992-1999… Tất cả các kiến trúc này đều “đứng” cao vòi vọi, có thể nhận biết từ xa, đó là những ngôi đền văn hóa, biểu tượng của quyền lực. Chiều cao kiến trúc luôn mang thông điệp về khát vọng thông nối trời đất, nhu cầu vươn tới sức mạnh tối thượng.

Còn nhà quốc hội Scotland thì lại… ngồi bệt xuống đất. Enric Miralles chỉ muốn đó là một chi tiết nhỏ hài hòa với cảnh quan và kiến trúc tổng thể của thủ đô Edinburgh. Đỉnh cao của kiến trúc là hài hòa với thiên nhiên, cảnh quan và nhu cầu sống của con người. Đó cũng là ngôn ngữ để Enric Miralles mô phỏng, thiết kế cơ quan quyền lực tối cao của chính quyền trong một thế giới đang trở nên phẳng hơn bởi tự do, cởi mở và dân chủ. Enric Miralles muốn thông qua kiến trúc để cử tri Scotland nhận thấy quốc hội là nơi chia xẻ quyền lực, trách nhiệm, là môi trường cởi mở, dân chủ, tăng cường khả năng tiếp cận của cử tri, nhằm xúc tiến những cơ hội bình đẳng.

Mặt phía Đông là tòa nhà nghị sự tiếp giáp Holyrood tạo nên cuộc đối thoại lý thú của kiến trúc đương đại với lâu đài cổ kính. Phía Tây là tòa nhà giành riêng cho các nghị sỹ. Những design của Enric Miralles tạo cho phòng các nghị sỹ có một ô cửa hình chiếc lá lạ nhất thế giới. Vai ghế của các nghị sỹ ngồi làm việc được uốn cong theo dáng lá. Ngồi đó các nghị sỹ được ngắm một bảo tàng kiến trúc cổ rất đa dạng của Edinburgh. Bên đường Canongate trên bức tường mang dáng hình một con tàu lớn những phiến đá sưu tập từ khắp xứ sở Scotland được design theo những gì Enric Miralles nhìn thấy, cảm nhận được về thành phố Edinburgh từ khung cửa khách sạn mà ông từng lưu lại. Một bức tường chỉ để tôn vinh những dấu án cá nhân KTS.

Nhưng có lẽ tôi thích nhất góc Đông- Nam của kiến trúc này, phần tiếp giáp với công viên Holyrood. Các nhánh bê tông ôm lấy những vạt cỏ như vươn tỏa từ tòa nhà lớn và khu vườn hành lang mang hình những chiếc lá để kết nối với công viên và dãy núi đá. Chính kiến trúc mở này đã tạo ra khoảng không rộng lớn cho công chúng tụ tập, tiếp cận với quốc hội. Công trình đã diễn đạt xuất sắc bằng ngôn ngữ kiến trúc về một “trạng thái tự do hoàn hảo”. Một khái niệm giúp người dân hiểu đích thực về quyền lực chính trị mà John Locke đã nêu hồi thế kỷ 17 trong “Khảo luận thứ hai về chính quyền”- một tác phẩm vỹ đại nhất của nền triết học chính trị nhân loại.

Sau khi đi vào hoạt động, hàng năm Nhà quốc hội Scotland có gần 1 triệu khách thăm quan chỉ chịu đứng sau số du khách thăm viếng lâu đài cổ Edinburrgh đã được người dân nơi đây xây dựng từ thế kỷ 13. Sức hấp dẫn của kiến trúc đã chứng tỏ: nền văn hóa nào, nhân dân nào, chính quyền nào, quốc hội nào, đẳng cấp kiến trúc nào thì… trụ sở quốc hội ấy.

a, a1: Tòa nghị sự ở phía Đông

a2, a3, a6: nhìn từ góc đường Canongate

a4, a7, b1, b2: Khối nhà giành cho các nghị sỹ

a8, a9: nhìn từ trung tâm Dynamic Earth ở phía Nam

a5, a10: chi tiết trang trí của khối tòa tháp ở trung tâm

b: Trang trí tường bao phía Nam

c-c6: Nội thất tòa nghị sự

e, e1: Góc hành lang phía Đông Nam với các rọ đá, dầm đá lớn nhằm tái hiện chất liệu chính của những công trình được xây dựng trước đó.

E2-e6: không gian phía Đông Nam

g- sơ đồ nhà quốc hội Scotland

7142: Người dân không chỉ được quan sát hoạt động của quốc hội. Nơi đây thường xuyên tổ chức các lễ hội, triển lãm v
ăn hóa nghệ thuật.

Box

Những giải thưởng

Huy chương một thế kỷ kiến trúc Edinburgh

Giải thưởng kiến trúc Tây Ban Nha Manuel de la Dehesa 2005

Giải thưởng lớn kiến trúc Scotland 2005

Giải thưởng cho công trình công cộng 2005

Giải đặc biệt cho thiết kế kiến trúc đô thị và phong cảnh 2005

Giải thưởng kiến trúc của học viện hoàng gia Anh 2005

Giải thưởng RIAS Andrew Doolan giải thưởng kiến trúc lớn nhất Anh quốc

Giải thưởng Stirling

Giải thưởng Civic Trust 2006 về thiết kế cho thiết kế kiến trúc đô thị và phong cảnh

Giải thưởng Mies van der Rohe EU cho kiến trúc đương đại

Advertisements

7 responses to “Nhà quốc hội Scotland- đứng hay ngồi?

  1. Nhìn đẹp quá. Hay tại người chụp nhỉ?

  2. trời ơi, bác làm em muốn quay lại Scotland quá xá, lần trước đi vội và cũng chẳng hiểu biết gì, chẳng để ý gì đến tòa nhà này.

  3. @Cáo: đừng hỏi nhều lữa hãy thử đoán xem nhà quốc hờ ội VN liệu có xấu như trung tâm hội nghị quốc gia không? ai trả lời đúng xb có thưởng! hihihih

  4. Tội nghiệp XB quá .. héhé

  5. Đẹp xấu là tuỳ mắt thôi bác ơi. Ví dụ như các kiều nữ đi với bác em chẳng thấy ai đẹp cả. Dưng mà trong mắt bác thì họ có khi chẳng kém tứ đại mỹ nhân Trung Hoa nhể????

  6. Em hỏi khí không phải, em chỉ là “khách vãng lai” thôi (thích đọc blog của bác lắm nhưng mà không dám add, không dám invite), em muốn xem ảnh chụp nhà quốc hội của bác, thấy bác chú thích một dãy mà chả thấy ảnh đâu…

  7. tớ lười pốt nắm, xo ri

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s