Hai năm- hai con đường- hai Đà Lạt

Tôi thích câu nói của một người bạn kiến trúc sư: “Tôi tự cho mình có trách nhiệm một công dân của Đà Lạt nếu xét từ lòng đam mê thành phố cao nguyên đầy quyến rũ này”

Hai năm trước

Đó là dấu mốc thời gian đầu tiên, tôi buộc mình thực hiện trách nhiệm công dân với Đà Lạt bằng việc chụp ảnh, ghi chép, lưu trữ toàn bộ quỹ kiến trúc biệt thự của thành phố sau khi đã tập hợp hình ảnh, tư liệu của gần 500 biệt thự Bắc-Trung-Nam. 15 năm trước, lần đầu tiên lên Đà Lạt tôi bị hút hồn bởi núi cao, thông ngàn và bảng lảng sương sớm hồ Xuân Hương. Nhưng đến lúc này tôi hiểu thêm rằng chỉ cần tàn tạ một dáng biệt thự thì núi cao kia, thông ngàn nọ, sương sớm ấy cũng trở nên đơn độc lắm. Nói như KTS Hoàng Đạo Kính: “Đà Lạt cho đến hôm nay vẫn đang sở hữu một hệ thống tài nguyên: thiên nhiên, cảnh quan nhân văn, quỹ đô thị, quỹ kiến trúc và văn hóa sống đô thị. Hễ một tài nguyên nào bị suy xuyển là cái tổng thể trọn vẹn bị xộc xệch. Hễ các tài nguyên cùng bị xâm phạm là cái tổng thể mệnh danh Đà Lạt tan vỡ.”

Khi nghe phong thanh tin các biệt thự trên phố Trần Hưng Đạo sẽ được một nhà đầu tư có tiềm lực mạnh nhận đấu thầu cải tạo và kinh doanh, (vào thời điểm đó cũng có tin Evason Ana Mandara sắp triển khai một dự án trên Đà Lạt) chẳng hiểu vì sao chưa kiểm tra thông tin tôi mặc nhiên coi chủ đầu tư sẽ là tập đoàn Evason Ana Mandara. 10 năm qua, tập đoàn này từng rất thành công với các dự án lớn ở Nha Trang. Tôi cắm cúi ghi tư liệu không sót một mảng tường, một ô cửa, một lối mòn, những bức tượng xấu mèm hay những phần công trình bị lấn chiếm. Tôi sung sướng khi tưởng tượng ra một khung cảnh mới của biệt thự hồi sinh. Trên nền các kiến trúc thuộc địa, tôi sẽ vẫn nhận ra đâu là sự cẩn trọng, tỉ mỉ, khoa học và đầy cảm xúc của một tác phẩm kiến trúc như những gì mình đã quan sát ở Ana Mandara Nha Trang hay Evason Hideaway Ninh Vân. Những nơi cho tôi quyền tự hào rằng đất nước mình đã có những kiến trúc, khu nghỉ cao cấp không thua kém nhiều nước trong khu vực.

Vậy mà trong lần trở lại Đà Lạt mới đây, trên đường Trần Hưng Đạo tôi vẫn là “một người vào thành phố, đếm từng bước buồn tênh”. Biệt thự 22, chỉ mới tạm hoàn tất lợp ngói. Biệt thự 14 chiếc cổng thép đã được thay bằng cổng gỗ, tường đang cạo vôi vữa cũ, vài gốc thông bị đốn nằm ngổn ngang. Biệt thự 35 bóc hết cửa cũ. Biệt thự 23 đang lắp khung cửa. Hai bên vỉa hai vất vưởng những vạt hoa cẩm tú cầu….

Vì sao?

Một thái độ ứng xử với quá khứ

May mắn thay, giấc mơ hai năm trước của tôi lại trở thành hiện thực trên đường…Lê Lai. Khu biệt thự Bellevue (nói theo cách của người Pháp) hay khu biệt thự Lê Lai, Lam Sơn (nói theo cách người Việt) nay đã trở thành Evason Ana Mandara Đà Lạt.

Cũng như việc thi công ở Evason Hideaway Ninh Vân, thời gian cải tạo Evason Ana Mandara Đà Lạt chỉ mất hơn 1 năm. Nếu cái khó ởEvason Hideaway Ninh Vân là sáng tạo ra giá trị kiến trúc mới thì dấu ấn ở Evason Ana Mandara Đà Lạt là tôn trọng, phục dựng, tái hiện một giá trị kiến trúc từng được khẳng định một cách huy hoàng trong quá khứ.

Tôi thấy mình thấp bé trước dáng cao vút của tường hay lớp mái dốc đứng của Villa số 5, 13, 15. Đó là lối kiến trúc Anglo- Normal mà hình khối công trình được phân vị theo chiều đứng rất phổ biến ở ở miền Bắc nước Pháp. Thật không gì thú vị hơn khi chiều xuống được đàm đạo cùng ai đó trên hàng hiên rộng của villa số 11, xa xa trập trùng núi rừng cao nguyên. Các villa 7, 9, 11 thường có hình khối kiến trúc phân vị theo chiều ngang, có sân, hiên rộng, có sảnh nhô ra rất đặc trưng của kiến trúc miền Nam nước Pháp. Tôi đặc biệt thích dáng nắng trưa trong vắt đổ bóng xuống lớp mái lớn, gọn mang dáng dấp kiến trúc miền Tây Bắc nước Pháp ở các biệt thự số 6, 8, 10. Trong trang trí nội thất của Evason Ana Mandara Đà Lạt không thể bỏ qua các chi tiết gỗ. Từ sàn, tường, trần của tầng áp mái đến những chiếc tủ, bộ bàn ghế đều được sưu tập hoặc giả cổ giống như deco của gần 100 năm trước. Trên khung cảnh xưa cũ đó điểm xuyết những chiếc điện thoại cổ hiệu Louis Degeon, chiếc máy quay đĩa cổ hiệu Columbia như để đánh thức rồi cộng hưởng những tiếng vọng hoài niệm. Thi thoảng sự chuyển động của hai chiếc xe Peugeots, Citroel cổ mang dáng dấp của những tuyệt phẩm điêu khắc trên con đường lát đá cũng là vừa đủ khiến tôi xao động một ước mơ sống đời vương giả.

Vậy là hai năm, hai con đường Lê Lai, Trần Hưng Đạo đem lại cho tôi hai khung trời Đà Lạt quá tương phản. Và 20 năm qua, trong số gần 500 biệt thự đã làm tư liệu tôi chỉ thấy nhức nhối một nỗi buồn. Vẫn trơ ra những bức tường găm đầy vết đạn trên dinh vua Bảo Đại ở hồ Lak, Đắc Lắc. Dinh vua Bảo Đại ở Nha Trang trở nên quê mùa với những món đồ nội thất phơi màu choe choét. Đổ ra bao tiền phục dựng mà Dinh Bảo Đại ở Đồ Sơn kể cả ở Đà Lạt vẫn lộ ra cái vẻ ngấm ngấm khinh khỉnh những bậc…vua chúa. Các biệt thự ở Bà Nà, Bạch Mã, Sa Pa, Mẫu Sơn chẳng biết bao giờ mới tìm ra chủ nhân đích thực. Thời gian đằng đẵng trôi đi chỉ đủ nhắc nhớ tôi về sức mạnh tàn phá của vô minh là vô cùng…

Tôi đang đứng lặng trên con đường mang tên người anh hùng đã liều mình cứu minh chủ, góp xương máu xây dựng cơ nghiệp nhà Lê cách nay 6 thế kỷ. Nơi có một Evason Ana Mandara Đà Lạt lặng lẽ góp phần cứu giữ quỹ kiến trúc biệt thự, một di sản kiến trúc, văn hóa không chỉ của riêng thành phố cao nguyên đầy quyến rũ này.

Chú thích ảnh

Từ a-e: Các biệt thự trên đường Trần Hưng Đạo (ảnh đen trắng chụp cuối năm 2004. Ảnh màu chụp 7 -2007). Đề nghị trình bày ảnh nhỏ, theo từng cặp để bạn đọc tiện so sánh.

Từ f- n: khu nghỉ Evason Ana Mandara Đà Lạt

f- villa 9

g- villa 11

h- villa 5

i – villa 8

k- villa 10

l- bể bơi

m- villa 7

n- những bức ảnh tư liệu?

Advertisements

3 responses to “Hai năm- hai con đường- hai Đà Lạt

  1. Đọc blog a lâu lắm rồi, giờ mới thấy nhắc tới ĐL. Anh viết làm em có thêm nhiều cái nhìn mới và thông tin mới.
    Là một người ĐL nhưng em cũng ít quan tâm đến mấy chuyện đỏ, chỉ nghĩ đơn thuần là bây giờ ĐL không còn như ngày xưa nữa!
    Thanks
    Mà làm sao coi mấy tấm hình đó nhỉ, thấy a ghi ma em không thấy hình??

  2. Thạch sùng ơi đọc nhà đẹp tháng 9 nhá!

  3. Lần đầu tiên đến Đà Lạt, tớ cảm thấy hơi thất vọng và nghĩ chắc mình sẽ không quay trở lại nơi này nữa. Bài viết của cậu đã giúp tớ khơi lại cảm xúc để quay trở lại trở lại đó

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s