Não thủy Tây hồ

ho-tay-nhin-tu-tren-cao-3

Nhìn từ phòng Tổng thống KS Sheraton

 

Gần đây, trên nhiều diễn đàn người ta lại ồn lên chuyện hồ Tây “soán” ngôi hồ Gươm để trở thành trung tâm của một Hà Nội mới. Còn từ các bệ bục, nhiều nhà quản lý lại thường trực câu nói: chúng ta phải khai thác hiệu quả cảnh quan, lợi thế đặc biệt của hồ Tây, phải coi đây là điểm sáng quy hoạch, là diện mạo và đặc trưng cho kiến trúc đô thị Hà Nội.

Câu nói mang ngôn ngữ khẩu hiệu này không còn mới nhưng cũng đủ khiến những người yêu Hà Nội đặt lại câu hỏi : liệu có thể còn gom nhặt được những giá trị nào đã kết tinh trong quá khứ? Những cái mới đang và sẽ hình thành liệu có đủ sức đại diện cho diện mạo mới của thủ đô…?

 

Những tên gọi

la6m9023

Trong truyền thuyết, từ thời Hùng –Thục, hồ Tây mang tên Đạp Hối.

Cuốn theo chút cảm hứng lãng mạn nào về những nét cong cong tự nhiên của hồ giống như vầng trăng non mà người đời đã đặt tên cho hồ Tây là Nga My?

Bắc thuộc, hồ Tây mang tên Lãng Bạc.

Trong những thời điểm nhạy cảm của lịch sử, từ khát khao độc lập- tự chủ, lịch sử cũng mạnh dạn mang đến cho hồ Tây cái tên Kim Ngưu, nơi vùi sâu con trâu vàng phương Bắc.

Đến thời Lý- Trần, cảm khái trước cảnh sắc bồng bềnh sương khói, say mến cảnh thiền, một thiền sư có tâm hồn thi nhân nào đó đã xuống bút định danh mới cho Tây hồ là hồ Dâm Đàm?

Vào thời nhà Lê thế kỷ 16, phải chăng những chuẩn mực quy hoach đều được nhìn nhận, xem xét và kiểm soát bởi những nguyên tắc phong thủy hay vì kị húy với tên của vua Lê Thế Tông (Duy Đàm) mà hồ được gọi là hồ Tây? Địa danh hồ Tây chỉ giản đơn là định hướng không gian cho cả kinh đô?

Cũng vì kị húy với tên gọi của Tây Vương Trịnh Tạc mà hồ được định danh là Đoái hồ vào thời hậu Lê?

Mới chỉ cần lướt qua sự thay đổi danh tính, hồ Tây đã chứng tỏ nó luôn gắn bó cùng lịch sử phát triển hàng nghìn năm của Kinh Đô nước Việt. Vị thế này hồ Gươm khó sánh. Thực ra vai trò trung tâm Hà Nội của hồ Gươm mới chỉ gắn với truyền thuyết trả gươm dưới thời nhà Lê và được nhắc đến nhiều từ khi người Pháp quy hoạch xong khu phố tây. Vị thế của hồ Tây chỉ mới “mờ nhạt” đi so với hồ Gươm trong đôi chục năm vừa qua mà thôi.

 

 

Não thủy Tây hồ

ho-tay-nhin-tu-tren-cao

Mỏ con PHƯỢNG? Các quy hoạch sư được các Phong Thủy sư “bắt tay” khi vẽ?

Thuật phong thủy có thể được hiểu đơn giản là nhận thức của người phương Đông về Gió và Nước. Đó là khoa học tìm chọn nơi cư trú của con người (sống và chết) nhằm đạt tới sự hài hòa với vũ trụ đồng thời phát hiện và thu nhận được những nguồn năng lượng tốt lành của đất.

Ông Cao Từ Linh, thạc sỹ luật, chủ nhiệm Câu lạc bộ UNESCO dịch học Hà Nội, tác giả của nhiều cuốn sách nghiên cứu công phu về Kinh dịch gọi những người có năng lực hiểu và vận dụng phong thủy vào việc phát triển Hà Nội trong quá khứ là là các nhà quy hoạch- phong thủy- kiến trúc.

Dưới con mắt của những nhân vật nắm được “thiên cơ” này, thì hồ Tây là miền “Động thiên phúc địa”- là động trên Trời, là rốn, bụng của Đất. Thế đất nơi đây là thế Long Phượng trình tường” nơi có rồng chầu, phượng múa. Một hình thái khác của hồ Tây được thể hiện là thế “Phượng hoàng ẩm thủy” nơi linh thú sà xuống uống nước Tây hồ. Hình ảnh này nhìn thấy thật rõ trên bản đồ quy hoạch chung của Hà Nội đến năm 2020. Đầu và mỏ của chim Phượng là vùng đất xung quanh phủ Tây Hồ. Đôi cánh sải rộng suốt dọc đường bờ Nam sông Hồng.

Tên gọi của nhiều địa danh, kiến trúc cũng thể hiện rõ việc vận dụng thuật phong thủy ví dụ như Chùa Trấn Quốc trên đảo Kim Ngư, đền Trấn Vũ (nay là đền Quán Thánh) nhằm trấn án phía Bắc cho Kinh Đô. Hồ Hàm Long trong làng Nghi Tàm như định vị rõ hơn thế đất rồng chầu. Chùa Kim Liên, phủ Tây Hồ thì dựng trên cuộc đất được rùa vàng nâng đỡ. Chùa Tào Sách (tên cũ là chùa Linh Sơn) có dòng Nhĩ Hà như rồng xanh chầu vào, bên phải có núi Long Đỗ như được hổ trắng bái phục…

 

Cũng theo ông Cao Từ Linh, hồ Tây là não thủy của Hà Nội. Việc quy hoạch phát triển hồ Tây trở thành một trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa dường như đã được trời định!

 

Diện mạo hôm nay

dinh-trich-sai-1

Phía trước đình Trích Sài

Ở vùng địa linh này, bao năm qua, người Hà Nội đã gây dựng một quỹ vốn kiến trúc đáng kể. Chỉ qua hơn 200 năm trị vì dưới thời nhà Lý, Thăng Long đã có những công trình kiến trúc hoành tráng nhất mọi triều đại. Trong đó xung quanh hồ Tây cũng có nhiều tác phẩm lầu các, đài tạ, vườn ngự, ly cung, phủ đệ tương xứng với thắng cảnh bậc nhất của kinh kỳ. Đó là cung Thúy Hoa (bây giờ là chùa trấn Quốc), Dâm Đàm hành cung, cung Từ Hoa (hiện là đất chùa Kim Liên), quán Quan Ngư, vườn Tây Cấm (khu vực bao quanh chùa Một Cột)… Về các công trình kiến trúc t
n giáo có đền Quan Thánh, đền Đồng Cổ, chùa Diên Hựu, chùa Kim Liên, phủ Tây Hồ, chùa Tảo Sách…

Dưới thời Pháp thuộc, kiến trúc đáng kể nhất có lẽ chỉ có nhà Bát giác của chủ hãng in Schneider xây dựng năm 1892, hoàn thành 1898. Kiến trúc rất tiêu biểu này dù được đầu tư không biết bao tiền của để phục dựng nhưng đến nay vẫn lặng thinh trong thân phận của một công trình… phụ, ít được sử dụng nhất của trường Chu Văn An.

Nửa cuối thế kỷ 20, kiến trúc tốt nhất được xây dựng ven hồ Tây là khách sạn Thắng Lợi.

ho-tay-nhin-tu-tren-cao-1

( Tuổi thơ tôi gắn liến với khu đất mới dựng nên biệt thự mái dốc kia)

Những năm gần đây, tốc độ đô thị hóa kinh khủng đã gần như xóa sổ những làng cổ ven hồ. Từ trên cao nhìn xuống, quanh hồ Tây hôm nay khô cứng giống như một đống gạch vụn. Làng đan xen với phố- một đặc trưng lớn của kiến trúc Hà Nội chỉ còn lại một hình ảnh quá mờ nhạt. Tiếp theo kỷ nguyên “mái chóp” và “thời đại áp chế bởi kiến trúc thuộc địa”…cảnh quan hồ Tây tiếp tục bị phá vỡ bởi không biết bao nhiêu nhà hàng nổi, tàu thuyền cùng các dịch vụ bám mặt hồ. Tiếp theo những con đường lớn mới mở ra ven hồ, lại thấy nhốn nháo những khu nhà chia lô…

inter-continental-1Trong một quy hoạch sai hỏng, kiến trúc này cũng có những câu chuyện để suy ngẫm?

Những người yêu kiến trúc Hà Nội không có nhiều cơ may tìm kiếm được những tác phẩm kiến trúc hiện đại thể hiện được thái độ ứng xử đúng đắn với hồ Tây.

May chăng còn có tượng hình những bông sen nở trên mặt hồ của khách sạn Inter Continental. Thiết kế nội thất của khách sạn này lấy cảm hứng từ tinh thần của một mặt nước thanh sạch, chuyển động mà vẫn dẫn dắt, gợi mở cho một trạng thái thiền tịnh. Hai chi tiết này tạo cho Inter Continental giá trị khác biệt so với hệ thống khách sạn Inter Continental toàn cầu.

Đó là khoảng không gian đệm giữa khối kiến trúc hiện đại của khách sạn Sheraton với hồ Tây. Những tín hiệu của cửa tam quan, cửa tròn mang hình chữ Phật, mái cong đầu đao của chùa Kim Liên được kiến trúc sư đưa vào kiến trúc để trở thành điểm nhấn chính và tín hiệu nhận dạng của công trình.

Thấp thoáng vài bungalow trong công trình mở rộng khách sạn Thắng Lợi do kiến trúc sư Lương Anh Dũng, Vương Toàn Lương thiết kế….

Đi một vòng hồ Tây, ngắm những người dân câu cá đang neo chân bên những chiếc cầu mong manh lại thấy vấn vương câu thơ xưa của Nguyễn Du:

Núi Tản sông Lô vẫn núi sông

Thăng Long đầu bạc mỏi mòn trông.

inter-continental-3-a

 

 

 

 

Advertisements

4 responses to “Não thủy Tây hồ

  1. những quan sát của anh về các công trình kiến trúc gắn liền với Hồ Tây rất thú vị và ý nghĩa. chỉ sợ chẳng bao lâu nữa dư luận lại liên tục ầm lên với ccác dự án ảnh hưởng xấu đến cảnh quan Hồ Tây

  2. Nếu đặt hồ Tây bên Tây Hồ của Tàu ở Hàng Châu thì chắc chả dám so sánh (vụ Tây Hồ của Tàu cũng gắn với truyền thuyết Phượng Hoàng chầu ngọc). Nhưng nếu ghét KTS đã thiết kế The Lien (nếu em không nhầm thì đó là tên cũ của Inter Continential) 1, căm chủ đầu tư 10 (hình như chủ cũ là Nhật hay Singapore sau vụ khủng hoảng kinh tế Châu Á năm 1997, bỏ hoang 5 – 7 năm), thì thù bọn quan chức quy hoạch kiến trúc thành phố Hà Nội nghìn lần. Bởi nó lù lù che mất bông sen vàng (chùa Kim Liên) trên sóng biếc hồ Tây. Cứ kiểu alôxô thế này thì chẳng còn mênh mông hồ nữa.

  3. Kham phuc nghề báo thì quá “rẻ” nhwung khâm phục người ngoài nghề nhưng lại say và làm lung linh, trân trọng công trình kiến trúc, đô thị thì lại không tìm dduocj từ ‘đất’ để tặng đồng niên mới biết mặt nhau qua Thôi nôi 1 năm của Trung tâm thông tin Anh Luận. Ngồi chung 1 bàn với Các Bướm Rừng (rực) anh hứa gì thì xin hãy thực hiện 1 tuần nhé. Chắc ko phí phạm đâu. cố gắng là vậy. Cảm ơn 1 Blog trăn trở và tâm huýet

  4. He he, Bác XB chép đề quá lâu mà làm bài lại quá chóng, quá sơ sài, qua quýt. Bác mà cứ thế thì anh em blogger chẳng buồn nhưng vợ bác buồn lắm đó!!!

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s