Không gian Jerusalem

Kito giáo là một tác phẩm kiến trúc vỹ đại về tư tưởng của nhân loại.

Những ngôi nhà của Chúa

Trước lễ giáng sinh, tôi có dịp tới thăm Jerusalem miền đất thánh của Kito giáo, nơi Đức Jesus ra đời.
Tuy không phải là một con chiên nhưng đã từ lâu tôi luôn mơ ước được tới vùng đất kỳ lạ này. Trong thời gian ở Jerusalem, mỗi ngày tôi chỉ giành hơn 4 giờ để ngủ. Tôi thấy mình quá thiếu thời gian để thực sự được “thao thức” cùng mọi ngóc ngách của miền Holy Land. Tôi có cảm giác nơi đây mỗi bức tường hay mái vòm của nhà thờ Nativity đều là một huyền thoại. Từng cánh cửa, phiến đá trên con đường Via Dolorosa là một lời hùng biện về lịch sử Thiên Chúa. Và từng ngọn gió trên đồi Olives hay Calvary lúc nào cũng như thể ngân nga lời Thánh ca…
Khi phố cổ đã hoàn toàn vắng bóng người qua lại, chỉ còn gió lạnh vô tình làm cay đôi mắt, chỉ còn lại cái bóng vật vờ của chính mình nằm lặng thinh cùng những viên đá dưới gót chân, mới chợt hiểu rõ hơn vì sao Kinh Tân Ước nói rằng mỗi nhà thờ, đền đài đều giống như một con người.
Nếu không nhầm thì tôi đã có may mắn được tới không dưới 300 nhà thờ lớn nhỏ. Cũng vẫn phong cách Roman, Gothic, Phục Hưng hay Barocco … nhưng mỗi vòm trần thì đem tới một cảm xúc riêng biệt. Mỗi tranh kính lặng lẽ mô tả những câu chuyện của quá khứ bằng dáng vẻ thật lung linh. Từng hàng cột Korinth, Dori, Ioni, Toscan lại rất biết cách khuyên nhủ các con chiên một thái độ sống bình thản giữa một cuộc sống đầy cam go và biến động này. Những đỉnh tháp nhà thờ luôn khắc khảm vào các không gian cảm xúc của con dân nước Chúa những giao ước của Thượng đế với con người …
Nép vào ngôi làng nhỏ bên bờ sông Son Quảng Bình, có một nhà thờ gỗ nhỏ xíu. Chiếc thánh giá nơi đầu hồi cũng không thể nào nhỏ bé hơn được nữa. Nhưng hai nét mảnh mai của thánh giá vẽ trên bầu trời đã mách tôi rằng: Niềm tin đôi lúc chẳng cần một điểm tựa vật chất cao lớn và hoành tráng.
Có một lần được leo lên tháp chuông nhà thờ Đất Nha Trang, khi tự tay mình gióng những hồi chuông chiều, mới dễ nhận thấy rằng biển đang rộng ra và xa hơn.
Một đêm vu vơ lạc vào phố cổ ở Macau, vẫn còn đó mặt tiền nhà thờ Thánh Paul mỏng tang như một thế phận điêu linh. Có người thầm nói với tôi rằng: trong một góc bảo tàng của nhà thờ này, các kiến trúc sư đã quy tập di cốt của những linh mục (trong đó có cả di cốt những linh mục người Việt) từng hành đạo nơi đây vào trong những hộp kính. Những chiếc hộp này thì xếp vào nhau trong trật tự của chiếc thang lớn hay một cái gì đó thật giống bức tường chịu lực.
Một ngày kia, khi cuốn tiểu thuyết “Mật mã Davinci” xui khiến bước chân hiếu kỳ đến với nhà thờ Rosslyn mãi tận cao nguyên Scotland xa xôi. Dường như trong mỗi viên đá, từng chi tiết hoa văn hay những mảng rêu úa cũ của ngôi nhà thờ cổ kính này đều lưu dấu một bí ẩn và sức mạnh nào đó của Thiên Chúa. Bất chợt tất cả những cảm nhận trên cứ nhắc tôi nhớ lại câu hỏi lớn của Engels: “hệ thống quan niệm tư tưởng hình thành trong Kito giáo là từ đâu tới, hơn nữa nó đã giành được địa vị thống trị thế giới như thế nào?

Thánh địa nhuốm đỏ

Tôi rùng mình với cảm nhận này trong khi quan sát tu viện mới xây ở ngay kế bên nhà thờ Nativyti ở Bethhelem, nơi cách đây hơn 2000 năm Đức Jesus đã chào đời bên máng cỏ. Giữa thành phố Jerusalem, một thế giới được phủ trắng bởi những thân cây Olives phơ phếch, đá marble cùng mênh mông cát sỏi, thật là hiếm hoi việc người ta dùng sơn đỏ để trang trí cho những bức tường lớn.
Cách nơi tôi đứng chừng 8km, trên con đường Via Dolorosa, lính La Mã đã dẫn giải Đức Jesus tới nơi hành hình. Trong số các thủ lĩnh tôn giáo lớn trên thế giới, không ai phải chịu cực hình như Đức Jesus. Kể từ ngày đó, máu không ngừng chảy từ vương miện gai hay vết đinh đóng trên thân thể Đức Jesus. Trước khi trở thành một tôn giáo chính thống, nền tảng tư tưởng, triết học, văn hóa lớn cho nền văn minh phương Tây, lịch sử Thiên Chúa giáo còn ghi con dân Thiên Chúa từng nhiều lần bị đế quốc Ai Cập, La Mã xua đuổi, tàn sát. Vào thế kỷ 4, Kito giáo bắt đầu khẳng định vương quyền của mình tại châu Âu bởi sự kiện được Hoàng Đế Constantine công nhận là quốc giáo. Nhưng chẳng bao lâu sau khi chấm dứt thời kỳ các tín đồ Kito bị bách hại bởi các bạo chúa La Mã các xung đột giữa các tôn giáo lại bùng phát. Và cho đến tận hôm nay, dường như những cuộc thập tự chinh vẫn chưa có dấu hiệu ngưng lại…

Chính trong những biến cố quá lớn ấy của lịch sử, tư tưởng và giáo nghĩa Kito giáo đã có cơ hội gắn liền với “không gian” văn minh Babilon, Ai Cập và Ấn Độ cổ đại. Trong quá trình phát sinh và phát triển, Kito giáo cũng kế thừa, bảo lưu và chắt lọc nhiều yếu tố văn minh Hebrew, Hy Lạp cổ, văn hóa La Mã trong vùng Địa Trung Hải được Hy Lạp hóa. Nhiều sử liệu đã chứng minh Eden, tên gọi vùng bình nguyên ven sông Euphrates của người Babylon là cảm hứng để Kito giáo mô tả thiên đường. Sự phán xét của những vị thần Ai Cập về người chết và sự phục sinh đã cung cấp dữ liệu cho Kito giáo hình thành thuyết địa ngục và phán xử ngày tận thế. Chính thuyết “Linh hồn luân hồi” “Linh hồn bất diệt, “chủ nghĩa thần bí” của Pythagoras đã có ảnh hưởng sâu sắc tới tư tưởng thần học của Kito giáo. Từ các cuộc Thập tự chinh, Kito giáo cũng có được nhiều lần tiếp xúc mạnh mẽ với văn hóa Do Thái cổ, văn hóa Islam mới và các văn hóa phương Đông khác. Chính mối quan hệ phức tạp vừa xung đột vừa thẩm thấu và dung hợp đó đã giúp cho Kito giáo liên tục ảnh hưởng ghê gớm đến hiện trạng và phát triển của thế giới ngày nay.
Cuối bài viết này tôi muốn viết riêng với các kiến trúc sư trẻ mà tôi yêu quý một cảm nhận rất cá nhân: Kito giáo là một tác phẩm kiến trúc vỹ đại về tư tưởng của nhân loại. Quyền lực của tôn giáo cũng của kiến trúc đều phải trả bằng…rất nhiều Máu!

a- ảnh tư liệu về Bethlehem cách đây trên dưới 100 năm
b- Nhà thờ Bethlehem
c- Những hình ảnh ấn tượng nhất trên con đường Via Dolorosa c1, c2: Thánh Veronique dùng khăn lau mặt cho Chúa Jesus
d- Những kiến trúc nhà thờ trên đồi Olives
e- Dome of the rock
f- Kiến trúc tôn giáo mới ở Bethlehem
g- Khu thành cổ
h- Nhà thờ Holy Sepulchre
i- Một số hình trang trí
k- cảnh quan Jerusalem

Advertisements

One response to “Không gian Jerusalem

  1. Cần xem ảnh của XB thì chẳng thấy.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s