Zone 9?

 

 

 

 

Image

 

Giữa trung tâm Hà Nội, trên một không gian còn đang được định danh, đã nhen nhóm một mầm sống mới như là một hiện tượng lạ nhất trong lịch sử phát triển đô thị Hà Nội kể từ khi người Pháp rút khỏi Việt Nam.

Đâu đó, lẫn với tiếng khoan cắt, đập phá bê tông ồn ào là tiếng đàn ghi ta lãng mạn. Bên cạnh bà đồng nát la liếm cân bán giấy vụn là cô chủ hàng hoa đang chăm chút sơn đỏ rực vuông tường cũ kĩ. Tầng dưới có cô gái tơ hơ tòa thiên nhiên để họa sỹ nắn nót họa phẩm body, tầng trên, có đứa bé thần đồng hội họa chẳng chịu đến trường mà cặm cụi phác thảo diện mạo, tinh thần cho một vài dự án quy hoạch đô thị. Giữa sân, người trông xe cau có, hách dịch mắng chửi khách, bên vỉa hè quán Kafe, có nữ ca sỹ say mê bàn với nhóm của mình về chất liệu âm thanh mới khi chơi nhạc Trịnh Công Sơn. Kế bên chỗ rửa xe nhem nhuốc, trong sự kiện Ngày văn hóa Đức, Thị trưởng Berlin đã hoan hỉ chúc mừng người Hà Nội có một không gian sống cực kỳ thú vị….

Vào thời điểm này, gọi đó là chợ, công trường, đường phố, một tụ điểm kinh doanh, dịch vụ hay một trung tâm nghệ thuật đương đại đều không sai.

Đó là Chợ nghệ thuật, Hợp tác xã nghệ sỹ, Quảng trường Đồng Nát hay tạm gọi ngắn gọn là Zone 9?

 Image

Khởi động một mô hình

Trong xu hướng quy hoạch lại Hà Nội, một cơ sở sản xuất dược phẩm cách trung tâm chưa đầy 1500 m đã phải dời ra ngoại tỉnh. Sáu tòa nhà, phân xưởng, nhà kho, một tài sản rất lớn đang đắp đổi chút lợi ích rất nhỏ từ phí trông coi xe ô tô hay cho thuê kho bãi. Một quỹ đất chừng 11.000 m2 đang loay hoay tìm hướng chuyển đổi mục đích sử dụng nhằm thỏa mãn lợi ích của tất cả các chủ đầu tư, những nhà buôn bất động sản…

May mắn làm sao, cơ duyên thế nào hoặc giản đơn là giá cho thuê quá hợp lý đã xúi bẩy những chủ doanh nghiệp nhỏ có thừa phẩm chất nghệ sỹ “bắt tay” với  những nhà kinh doanh lớn, đầy quyền lực và nhiều tham vọng.

Từng có nhiều chủ đầu tư đến ngó và bỏ đi vì ngán cảnh chợ chiều của một cơ sở công nghiệp bỏ hoang cùng cái âm khí nặng nề từ nhà tang lễ gần đó. Có doanh nghiệp kinh doanh theo lối “truyền thống” cũng hụt đà khi nhìn quanh thấy thiếu bầy đàn. Cũng có dự án rất oách nhưng sức lan tỏa lại hạn chế. Không gian vật chất của Zone 9 là chỗ dựa, điểm tựa quá tốt cho việc khai sinh nhiều tác phẩm nghệ thuật có tinh thần khai sáng đang tạm giấu mình sau vẻ ngoài của những đồ phế thải. Nhưng không phải đối tượng tiêu dùng nghệ thuật nào cũng dễ tiếp cận, đồng cảm hay thăng hoa cùng xu hướng, trường phái này nhằm tạo nên một thị trường nghệ thuật năng động, hiệu quả trong điều kiện kinh tế suy thoái.

Trong hoàn cảnh ấy, có lẽ sự xuất hiện của Barbetta là một cú hích không nhỏ để dần hoàn thiện một  khái niệm Zone 9. Barbetta không chỉ là một trong những dự án chiếm diện tích lớn nhất trong tổ hợp Zone 9. Trước hết chủ đầu tư là một doanh nghiệp trẻ, đọc gấp, hiểu nhanh và giải đúng bài toán kinh doanh. Chỉ trong 8 tháng, bản thân gia đình chủ đầu tư Barbetta đã có thêm quán cà phê 24/7, tiệm thời trang, kiot bán đồ lưu niệm.

Và hơn 4 tháng qua, Zone 9 đã mau chóng tự phát đủ các mô hình kinh doanh như quán bia, quán bar, nhà hàng Việt, Nhật, hiệu ảnh, cửa hàng thời trang, cửa hàng mỹ phẩm cao cấp, trung tâm thể hình, lớp dạy vẽ, văn phòng thiết kế kiến trúc, studio ảnh nghệ thuật, nhà riêng của các nghệ sỹ và kiến trúc sư… Một số sự kiện văn hóa, nghệ thuật trong và ngoài nước đã được tổ chức rất thành công.

Trong một thành phố đang quá nghèo nàn, thiếu thốn những không gian văn hóa, sẽ chẳng lạ khi Zone 9 trở thành điểm đến và là sự lựa chọn yêu thích của giới trẻ Hà Nội.

 Image

Mã nguồn?

Ra đời trong ngẫu nhiên, cảm tính, tự phát và dựa trên một lợi ích ngắn hạn nhưng Zone 9 may mắn khi tự nó biến thành một vùng trũng, một thung lũng. Ở đó, nghệ thuật như một mặt nước hay dòng chảy được khơi thông, kết nối, giao lưu, dâng đầy và lan tỏa nhằm tạo nên sinh khí cho những cánh đồng châu thổ.

Sự hiện diện của Tadioto, Barbetta, Kafe 24/7, Nhà Sàn Collective, 9A4 M Studio, Đom Đóm, Work Room Four đã mau chóng góp phần tạo dựng, định vị một thương hiệu lạ, hấp dẫn cho Zone 9.

Phía sau những tên hiệu ấy là một thế hệ công dân đô thị mới. Họ rất khó gần gũi với những mô hình, không gian kiểu Làng văn hóa dân tộc vì nó…quá… xa lạ. Họ không thể chấp nhận Bảo tàng Hà Nội vì nó luôn đóng cửa. Họ không ngần ngại từ chối những hoạt động cờ, đèn, kèn, trống của phường, phố bởi vì trong tuần tự sự kiện, các hoạt động gọi là văn hóa nghệ thuật chỉ hướng đến cúng tế các loại thần linh, thánh hiển…

Cũng từ rất lâu rồi, thế hệ này đã nhận thấy, đã bày tỏ rằng: Hà Nội cần có một cái gì mới, khác bên cạnh phố cũ với mái ngói thâm nâu, quán cà phê vỉa hè, phở xếp hàng hay cháo chửi…

Không ít người trong số họ đã có nhiều liên hệ và trải nghiệm thực tế với Shoreditch ở London, Quận nghệ thuật ở Los Angeles hay khu 798 ở Bắc Kinh…

Họ cũng đủ thời gian để nhìn lại, xâu chuỗi, kết nối những mô hình nhà sàn Đức ở đường Bưởi, studio Đào Anh Khánh ở Gia Lâm, quán bar Factory của Lê Quảng Hà ở Ngọc Khánh, chuỗi cà phê Cộng của Linh Dung…Họ tìm thấy ở những dấu mốc ấy một cảm hứng xuyên suốt, một thông điệp mở, một xu hướng phù hợp hay ít nhất là một sự động viên, khích lệ. 

Với tất cả những xung lực dồn nén bấy nay, các công dân Zone 9 đã mau chóng biến một nhà máy cũ thành festivai, một Bảo tàng sinh động của nghệ thuật tái sinh. Họ không cho phép một cm2 nào có cơ hội dung nạp những hình thức kiến trúc nhân bản vốn nhan nhản khắp các đô thị.

Ở mọi góc của Zone 9, trong mỗi không gian chức năng, từng lối đi, hành lang, chỗ ngồi, mặt bàn hay chùm đèn chiếu sáng…đều là một câu chuyện dài, một gương mặt đầy cá tính , những đối thoại đầy tinh thần phản biện hoặc giản đơn chỉ là những tính toán rất… tằn tiện. 

Khi trao tặng cho những đồ phế thải hay dự án có giá trị thấp một số phận mới đầy kiêu hãnh, những chủ đầu tư thông minh đã mau mắn cắt giảm chi phí đầu tư, đầu vào bằng gia tăng cảm xúc, chất xám trong các quy trình sáng tạo. Mọi vận hành của Zone 9 đều chứng minh rằng: Các nghệ sỹ rất nhạy cảm với việc chuyển đổi giá trị tinh thần thành những sản phẩm thiết thực, hoán chuyển sự sáng tạo thành lợi nhuận và biến tất cả các cuộc chơi thành business…  Hơn thế nữa, sự đổi chỗ hay giao thoa các giá trị đang dần hình thành một kiểu tư duy kinh doanh, phương châm hành xử và cao hơn nữa là một thái độ sống.

Trong từng việc làm, mỗi công dân Zone 9 đều khắc họa rõ nét đam mê, hứng khởi và cá tính của mình. Đó là những phác thảo sắc nét về chân dung một thế hệ elitte đầy năng lượng sáng tạo, tôn thờ giá trị cá nhân, thèm muốn cái mới, khao khát biến đổi. Họ đang gọi tên chính xác giá trị của bản thân và thời đang sống.

Đó cũng chính là mã nguồn và sức hấp dẫn của Zone 9?

 Image

Tương lai nào?

Trong thời khủng hoảng, các đô thị sẽ còn rất nhiều những quỹ đất, những cơ hội như Zone 9.

Cần nhận thấy nhiều điều hơn khi Zone 9 bất ngờ tạo nên một chuỗi những câu chuyện kinh doanh, thiết kế nội thất, kiến trúc, quy hoạch, những tương tác giữa văn hóa, nghệ thuật với đời sống, kinh doanh. Zone 9 sở hữu những cái mà các cuộc thi ý tưởng, các dự án kiến trúc, quy hoạch “quốc doanh” đang rất thiếu. Trong từng giờ đổi thay, dự án này không chỉ lặng lẽ thử nghiệm, tìm kiếm và phát đi tín hiệu đáng suy ngẫm về một mô hình lõi cho đô thị sáng tạo và nhân văn.

Trong cuộc chơi này dường như tất cả các bên đều có lợi. Kinh doanh tự gắn bó với nghệ thuật, kết nối với văn hóa, giáo dục, mở lối cho du lịch, dần hướng đến chăm sóc sức khỏe tinh thần của cư dân đô thị. Chính quyền không phải chi thêm một nguồn tài chính, chủ đầu tư lớn có một giải pháp tình thế, doanh nghiệp có chỗ kiếm tiền, nghệ sỹ có không gian sáng tạo, người dân có thêm những giá trị gia tăng trong đời sống tinh thần.

Trong một đô thị đang vật vã đi tìm một diện mạo hay giá trị mới, đã đến lúc Hà Nội cần có một quy hoạch chi tiết cho những dự án như Zone 9. Những mô hình như thế này là cơ hội để những nhà quản lý bày tỏ một thái độ gần gũi, thân thiện và có trách nhiệm hơn với đời sống.

Vẫn biết khi hết thời hạn thuê mặt bằng, chẳng gì có thể làm ấm mềm trái tim của các nhà tài phiệt khi họ có lối đi khác, lựa chọn mới. Nhưng trước hết, để mô hình này không chỉ là một kiểu du canh mới ngay trong lòng đô thị, để tự cứu mình, mỗi chủ đầu tư thứ cấp đừng quên mã nguồn Zone 9. Và đừng để điều lo lắng nhất vẫn ẩn náu hay thường trực đâu đó trong câu hỏi: Zone 9 có thể tồn tại được bao lâu?

Trong tương lai gần, Zone 9 vẫn tiếp tục đối diện, tồn tại trong một nền kinh tế còn quá nhiều khó khăn. Quảng trường Đồng Nát sẽ còn tiếp tục chứng kiến những biến động phức tạp của hoàn cảnh xã hội. Hợp tác xã nghệ sỹ sẽ còn điêu đứng trong một môi trường nghệ thuật lạc hậu và thoát ly đời sống… Sứ mệnh của Zone 9 là tìm cơ hội trong nguy cơ để tiếp tục khai sinh thêm nhiều Z9 khác!
(Zone 9 16-11- 2013)

 

 

 Image

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s