Quang phổ Burano

20180424_190209aa

Từng ngày, mỗi dãy nhà, ngõ phố, con đường hay bờ kênh Burano đang sử dụng những gam màu tươi tắn, tương phản mạnh mẽ để vẽ, trang trí, kiến tạo nên một cầu vồng kéo dài mãi tới đường chân trời.

Quang phổ đó phát xạ hoặc hấp thụ ánh sáng nào từ Hệ mặt trời Venice? Đó là hiện tượng phản xạ, lan truyền, đổi hướng từ các dấu ấn văn hóa Ý, là biểu hiện tán xạ, các va chạm mạnh mẽ của môi trường địa- văn hóa Địa Trung Hải?

Từ góc nhìn vật lý, với lăng kính quy hoạch, kiến trúc, thử nhìn lại Burano, một trong những làng biển rực rỡ nhất, đẹp nhất trên thế giới.

a (6)

Nhiễu xạ, những cái bóng và bóng tối?

Nếu muốn tìm kiếm điều gì khác biệt, kinh nghiệm thiết thực cho bản thân, có lẽ người ta buộc phải lẳng lặng bỏ qua hay gạt sang một bên những cái tương phản, bắt mắt, rực rỡ, lấp lánh mà phần lớn là rất mỏng và hời hợt?

Burano, Venice, Italia không giản đơn là tập hợp những tín hiệu màu sắc để cho ngư dân dễ nhìn thấy ngôi nhà của mình trong điều kiện thời tiết không tốt. Đó càng không chỉ là những lời tán tụng, ngợi ca mà người ta có thể tìm đọc được từ quá nhiều những bức ảnh xeo phì , những trang báo quảng bá du lịch dễ dãi.

Burano ấn tượng áp đảo hơn nhiều nhiều lần so với làng bích họa Tam Thanh, Quảng Nam vì ít nhất thì đó không phải là một mặt hàng viện trợ, một dạng ODA nghệ thuật. Burano có thể ẩn chứa trong nó rất nhiều vỉa tầng, quỹ vốn, giá trị nghệ thuật so với những làng chài ven biển Ulsan, Busan của người Hàn Quốc.

Nhưng chỉ chung quanh Địa Trung Hải hay Adriatic thôi, Burano có gì hơn Santorini, Hy Lạp, Chefchaouen, Morocco, Júzcar, Tây Ban Nha, Procida, Cinque Terre những ngôi làng Ý hay chính Murano, Pallestrina, Lido di Venezia, Punta Sabbioni… những hòn đảo nằm trong hệ đầm phá Venice?

Fake photo purporting to show the collapse of the original Campanile in 1902. This picture became famous around the worlda

 

Nếu bình tĩnh nhìn lại, trong một thời gian rất dài, Burano thực sự chỉ núp dưới và bị chi phối bởi cái bóng quá lớn của Venice, của quá khứ.

f -bf- cf

Chân dung Cristina di Lorena, Nữ Công tước Tuscany có trang phục sử dụng ren Burano (1565 – 1637) tranh của Scipione Pulzone (1542-1598)- Chân dung Nữ hoàng Anh Elizabeth I có trang phục sử dụng ren Burano- 1585 ( tranh của: William Segar)

Cách nay hơn 6 thế kỷ, Burano từng nổi tiếng khắp châu Âu vì những sản phẩm thêu ren. Chất liệu đó từng được danh họa, Michelangelo trang trí Nhà nguyện Sistine, Milan. Đó từng là ấn tượng nổi bật, chuẩn mực khác biệt của giới quý tộc, thượng lưu châu Âu…

Nhưng huyền thoại sản phẩm thêu ren được thần biển tái hiện từ bọt nước, những con sóng trắng, trang phục của những nàng tiên cá được mô tả theo một loại rong biển hay loài thủy sinh nào đó đã quá mờ nhạt.

Cái thời mà Nữ hoàng Anh Elizabeth I, Nữ hoàng Pháp, gốc Ý, Catherine de Medici, Vua Louis XIV hay các đại gia Hà Lan sử dụng ren Burano trong các lễ đăng quang, các sự kiện quan trọng từng lưu dấu trong các bức tranh thời Phục Hưng của Rembrandt, van Dyck… đã lui vào quá vãng quá lâu rồi.

1902

Quảng trường St Mark 14-7- 1902

Gần đây hơn, sau Thế chiến thứ hai, Burano ảnh hưởng gì từ Venice bế tắc, khủng hoảng?

Không khỏi giật mình khi tháng 4- 1946, Thị trưởng Giobatta Gianquinto từng gọi Trung tâm Venice là chuồng ngựa bẩn thỉu, thành phố ổ chuột. Năm 1952, – Wladimiro Dorigo-Ủy viên Hội đồng Quy hoạch đô thị thành phố thì ngán ngẩm: Piazza San Marco là “một nhà thổ nhỏ” …

g-a

Burano 1932- Mario Vellani-Marchi 1895–1979

Thực sự thì sắc màu Burano mới chỉ dần rực rỡ hơn từ khoảng những năm 1990.

Dấu ấn đó còn kịp ghi lại trong tranh của François Herr, một họa sĩ và kiến trúc sư người Pháp, của Aleksejs Naumovs họa sỹ Latvia hay tranh trừu tượng của Miljenko Bengez họa sỹ Croatia…

Trước đó, từ những năm 30 đến 80 của thế kỷ trước, sắc màu thực của Burano chỉ có thể là những mảng màu trung tính, mờ nhòe, nhạt nhòa trong những tranh màu nước của Mario Vellani-Marchi …

Có phải vì những góc khuất tối ấy, ngay cả khi từng để lại nhiều dấu ấn ở Venice mà F. Lloy Wringht, Le Corbusier hay KTS, nhiếp ảnh gia nổi loạn như Dionisio Gonzalez… cũng chưa một lần ghé qua ngôi làng Burano không xa Kênh Lớn hay Quảng trường San Marco là mấy?

Mặt trời Venice và lăng kính Burano

Trong tự nhiên, cầu vồng là hiện tượng tán sắc của các ánh sáng từ Mặt Trời khi khúc xạ và phản xạ qua các giọt nước mưa. Theo lý thuyết đó, cầu vồng Burano rực rỡ hôm nay là hào quang Venice được khúc xạ qua một lăng kính đáng nể- một thái độ sống mẫn cảm và ứng xử tinh tế, đầy cảm hứng nghệ thuật của người dân nơi đây?

b (1)

Burano cùng Venice đã làm gì để năm 2016 được xếp hạng là thành phố đẹp nhất thế giới?

Hãy thử ngược dòng thời  gian trở về hơn mười năm hậu chiến, ngay từ thời đó, Venice đã có một chính quyền minh bạch, đủ năng lực để xây dựng các quy chuẩn quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị, tạo nền tảng pháp lý chắc chắn để bảo tồn, phát triển và kiến tạo mới một lõi đô thị lịch sử đặc biệt.

Đó là khi Venice phê chuẩn Luật đặc biệt vào tháng 3 năm 1956, áp dụng một kế hoạch điều tiết chung và quản lý đô thị như là những công cụ mạnh mẽ, thích hợp để điều chỉnh quyền lợi của các nhóm lợi ích riêng, cởi mở hơn với nhu cầu rộng lớn của cộng đồng.

Hàng loạt chương trình phát triển, dự án xây dựng mới đã góp phần giải tỏa những áp lực ngày càng tăng nhanh với khu đô thị trung tâm, tạo nên những sản phẩm du lịch mới mẻ, hiện đại và hấp dẫn du khách hơn.

“Kế hoạch Fanfani” phát triển nhà ở xã hội tạo ra một khu đô thị mới 55.000 mét vuông ở Mestre phía đông bắc của khu đầm phá. Tạo ra một khu phố trên 94 ha cho 35.000 người trên đất liền, để S. Giuliano kết nối tốt hơn với Venice và Mestre. Việc thành lập khu công nghiệp thứ hai của Porto Marghera và hai khu vực cho các ngành công nghiệp vừa và nhỏ . Tháng 4 năm 1958 , tạo ra một khu liên hợp văn phòng trên diện tích 20 ha ở đầu cầu nối giữa Piazzale Roma và Kênh Giudecca, tạo ra những cây cầu bắc qua kênh đào, từ Punta Sabbioni đến đảo Certosa, đưa Venice đến bán đảo Cavallino…
Cùng với việc quản lý chặt chẽ quy hoạch phát triển đô thị, chỉ với riêng các hoạt động nghệ thuật, Venice đã làm tất cả để khám phá lại sức sống, vai trò thủ đô của nghệ thuật và giải trí.

DSC03611aa.jpg

Có những ngày đen tối, các vị thần cũng chỉ biết ngơ ngác nhìn Piazza San Marco và Doge’s palace?

Ngay mùa hè năm 1945, Gallerie dell’Accademia đã khai mạc triển lãm Venetian nguyên bản.

Năm 1946, Venice đã có những cuộc phiêu lưu quan trọng nhất của nghệ thuật Ý hậu chiến . Mở đầu là triển lãm những kiệt tác của bảo tàng Venetian, với 350 tác phẩm được thành phố cất giữ, bảo vệ trong chiến tranh. Tiếp theo là giải thưởng Burano, giải thưởng đầu tiên tại Ý tái khởi động những mùa triển lãm nghệ thuật, với chiến thắng thuộc về của các họa sĩ truyền thống chuyên vẽ cảnh quan đầm phá.

Untitled

Madonna and Child  Giovanni Bellini – Venetian, c. 1430/1435 – 1516 c. 1480/1485- oil on panel

Năm 1947 đã có khoảng 200 cuộc triển lãm tại thành phố. Năm 1949, tại Palazzo Ducale có triển lãm 140 tác phẩm của Giovanni Bellini một họa sĩ thời Phục hưng, có lẽ là người nổi tiếng nhất trong gia đình họa sĩ Venetian.

mural-jackson-pollock.jpg
Mural- Jackson Pollock

Năm 1950, Biennial nghệ thuật thị giác là một chương trình tuyệt vời. Tại Ala Napoleonica (Một trong những di tích lịch sử nổi tiếng nhất thế giới), Peggy Guggenheim đã chuyển giao bộ sưu tập Jackson Pollock của mình cho Venice. Có lẽ đó là triển lãm lớn nhất và đầy đủ nhất từng được thiết lập trong thế giới nghệ thuật hiện đại, nó cung cấp một cái nhìn chưa từng thấy về nghệ thuật tiên phong. Venice trở thành ngã tư quốc tế cho việc đổi mới hội họa.

Vào năm 1951, tại Giardini di Ca’ Rezzonico, triển lãm của Giambattista Tiepolo ” người thợ thủ công, họa sĩ trang trí vĩ đại nhất của châu Âu thế kỷ 18 “…

20180424_195522aa

Ngày 13 tháng 5, nghệ sĩ đương đại, Lorenzo Quinn, đã giới thiệu Support- tác phẩm điêu khắc hoành tráng mới của mình tại Ca ‘Sagredo Hotel, Venice.

Từ những nỗ lực sáng tạo không ngưng nghỉ, Venice nói chung, Burano nói riêng đã có những thay đổi hơn cả mong đợi. Vào năm 1950, đã có 278.875 lượt du khách nước ngoài tới Venice.  Lần đầu tiên, lượng du khách vượt quá dân số địa phương. Sau gần 70 năm, hiện nay, ước tính mỗi năm Venice có từ 22 triệu đến 30 triệu khách du lịch (khoảng 60.000 khách du lịch mỗi ngày).

Đóng góp vào kỳ tích trên, dường như mỗi người dân Burano đã trở thành những nghệ sỹ tài hoa.  Họ đã cách mạng hóa bức tranh Burano, cải hoán, dịch chuyển, thay đổi nó, hướng tới một phong cách gợi cảm và colouristic hơn như Giovanni Bellini đã từng làm trong hội họa Phục hưng. Họ đã vẽ làng thành những tác phẩm biểu hiện trừu tượng đắt giá hơn cả Mondrian, Jackson Pollock, Paul Klee, Barnett Newman, Hans Hofmann… Họ chăm sóc từng mảng tường, ngõ phố, cây cầu, con thuyền hay quảng trường như cách mà Giambattista Tiepolo tạo dựng sản nghiệp. Họ đã sáng tác, biểu diễn và trình diễn ngôi làng của mình hơn cả những gì mà Baldassare Galuppi (1706 – 1785), nhà soạn nhạc nổi tiếng người Burano đã sáng tác những bản Toccata  tự do, phóng khoáng?

 

f - a

Baldassare Galuppi

Hãy dành một chút thời gian dừng lặng trước tượng đài Baldassare Galuppi  ở quảng trường lớn nhất Burano và lắng nghe những chuyển động của màu sắc, những âm thanh của biển, những vọng vang từ quá khứ. Nếu may mắn, với những cảm xúc trên, người ta có thể hiểu rõ hơn về Burano cùng thông điệp thúc đẩy những ham muốn, khao khát hướng tới FREESPACE – không gian tự do của Venice Biennale Architecttura 2018!

 

Đi xa là để về gần. Bài học Burano có gì gần gũi, thết thực với những dự án bất động sản hay thiết kế, trang trí những ngôi làng biển trong hệ đầm phá Thuận An, Cầu Hai, Lăng Cô (Huế), Hội An ( Quảng Nam), Tam Hải, Sa Huỳnh ( Quảng Ngãi), Tam Quan, Lại Giang, Trà Ố, Nước Sạch( Bình Định), Thị Nại, Tuy Phong, Cù Mông, Xuân Đài, Từ Nham, Hòa Thạch (Quy Nhơn), Vân Phong, Ninh Hòa, Cam Ranh ( Nha Trang)…

 

 

 

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s