Chuyển giao ký ức?

Nhiều năm qua, cho đến tận hôm nay, ngay cả khi bị chiếm đoạt, tước đoạt, chửi bới, khinh bỉ, lăng nhục… tôi chọn cắn răng chịu đựng, chấp nhận, nhún nhường.
 
Tôi biết mình không ngu khờ, cam chịu, bất lực…
 
Tôi có đủ niềm tin rằng, có lúc nào đó, dù muộn, rất nhiều người sẽ nhìn nhận lại những điều họ đã làm.
 
Xin cảm ơn cuộc đời đã giăng bẫy, ngáng trở, xếp đặt, dàn dựng những thách thức, biến cố quá lớn, vượt rất xa sức tưởng tượng…
 
Gần 1/4 thế kỷ qua, trong từng ngày, tôi cố gắng đặt cược, giữ gìn đức tin không gì lay chuyển đó.
 
Tôi đang dần lương thiện!
 

2 (1)

Phía sau sen gỗ, đôi chim Uyên ương, cá là huyền thoại về người mẹ của vua Lê Hoàn, một biểu tượng phồn thực…

Cuộc đời là một hành trình miên viễn không thủy vô chung, không khởi đầu chẳng kết thúc.

Ngôi nhà dù ở lâu hay mau cũng chỉ là bến dừng, ga xép của cõi tạm.

Trước một cung đường, lộ trình mới, ngôi nhà, đồ vật sẽ lui lại phía sau. Theo thời gian, nó dần nhòa đi trong quá khứ mênh mang. Nhưng nếu có hy vọng, kỳ vọng hay đức tin tươi sáng về tương lai thì những kỷ niệm, hoài niệm, ký ức sẽ còn theo TA đi tiếp một chặng rất dài nữa… Đó đâu phải là sự đứt đoạn, chia lìa hay mất đi. Đó là một sự tiếp nối, chuyển giao, đón nhận rồi hội nhập vào cảnh giới vô định đang nồng nhiệt chờ đón phía trước.
Hình thức đồ vật, vỏ xác vật chất của không gian sống cũ có thể thay đổi bởi chủ sở dụng, sử hữu nhưng vết dấu, trọng lượng, sức nặng và sự lan tỏa của ký ức, những giá trị tiềm ẩn của cảm xúc, tri thức sẽ làm cho tương lai, bến đỗ sắp tới trở nên đẹp đẽ, đáng sống hơn rất nhiều, rất nhiều lần.
Và trong một thời khắc tạm biệt, tạ từ, không kể ngắn dài, lâu mau, mỗi đồ vật dù chỉ là một chiếc gương, tủ sách, bức tranh, góc sân, tán lá, hương hoa hay chùm quả ngọt thơm đều thì thầm nhắc lại những gì đã khiến chúng ta, con người, đồ vật và ngôi nhà gắn quyện với nhau trong biết bao thang bậc cảm xúc vui buồn.

Và dưới đây là những lá thư ngắn, chút tâm tình của người viết dành cho những tri kỷ, tri âm. Có thể tạm gọi là những giao kết chuyển giao giữa quá khứ và tương lai, những khế ước tinh thần của con người với thời gian và không gian!
3 (1)

Người nữ Bích Câu

Tôi không phải là Tú Uyên, nho sinh Thăng Long tài hoa trong Bích Câu kỳ ngộ của Đoàn Thị Điểm.

Tôi tự thấy mình giống như phố Bích Câu, quận Đống Đa, HANOI thời hỗn mang. Nó sừng sộ, bặm trợn, tan nát, xấu xí.

Ngày nay, không còn tìm thấy chút dấu tích nào của một dòng suối thần kỳ từng chảy qua những miền tiên cảnh với nhấp nhô tưởng tượng, điệp trùng huyền thoại, dạt dào yêu đương. Nào đâu nơi người xưa từng mơ tìm, gặp và sống với người trong … mộng.

Nhưng với tôi, người nữ trong bức tranh mà bạn sắp đón nhận thực sự là Giáng Vân, là gương soi, là động Từ Thức, một câu chuyện có hậu.

Ngày chưa xa đó, mỗi khi sân hận, sau hồi điên loạn, lắm lúc ê chề, tôi thường trở về, dừng lại, len lén chào hỏi, lặng lẽ chiêm ngắm, rồi trò chuyện, đối thoại với Người nữ Bích Câu.

Nàng thì thầm những tiếng bình an để giúp tôi tịnh tâm. Có lúc nàng hơi trách móc, giận hờn.

Tôi không nhớ rõ đã mua bức tranh này như thế nào. Chỉ nhớ những ngày ăn nhờ, ngủ vạ nhà họa sỹ trong ngõ nhỏ hẹp. Căn nhà thấp, cũ, nhiều lối đi như mê cung, cổ vật nhiều hơn đàn bà.

Ánh mắt Người nữ Bích Câu thoạt nhìn tưởng là ngơ ngác trôi rơi vào miền vô cực. Vậy mà tôi đi đâu nàng cũng lem lém dõi theo. Đôi môi khép, ửng lộ màu son như muốn nói điều gì. Dáng tay ấy không xa buông hờ hững mà chẳng có nhu cầu động chạm, ôm ấp, gần gũi…

Nhiều năm sau này, qua rất nhiều biến cố, người nữ, đàn bà yêu mới lại tái hiện trong tranh của họa sỹ. Có rất nhiều bức được thoát thai, tái sinh cùng những bột màu rừng rực, quằn quại, gào thét, hoan hứng yêu đương…

Nhưng chỉ còn duy nhất một chân dung Người nữ Bích Câu là thản nhiên trước mọi biến đổi.

Nàng biết mình đã là một dấu mốc, giới tuyến mà dường như chính họa sỹ không muốn hoặc không thể trở lại. Hơn thế, nàng là một nửa, một chân dung khác biệt, luôn thường trú, gắn bó trong tôi!

1 (1)

Gương nhân quả

Lịch sử soi chiếu lại chính mình có thể bắt đầu từ khi con người rón rén bước xuống sông, hồ, ao để xách, múc, tát, tưới nước.

Từ di chỉ khảo cổ ở Phụ Hào, người Trung Hoa đã làm ra gương đồng hình cầu từ hơn 4000 năm. Gương kính có thể xuất hiện sớm nhất ở Leabanon hồi thế kỷ thứ nhất. Hơn trăm năm sau, ở Trung Hoa, thầy Trang Tử ghi lại trong “Đức sung phù” hướng dẫn người đời: “Người ta không soi vào dòng nước chảy mà soi vào nước phẳng lặng”

Anh đã đi qua phòng tắm của Dương Quý Phi ở cố đo tây An của người Trung Hoa, phòng Gương của Hoàng gia Áo hay khuê phòng của Nữ hoàng Anh… Gương tròn thì nhỏ. Gương lớn thì vuông, chữ nhật hoặc bầu dục… Gương Nouveau thì cầu kỳ đến phù phiếm. Gương Celtics đẹp mê hồn nhưng trang trí trừu tượng, bí ẩn như người cổ từng vẽ trên đá cách nay hơn 3000 năm. Chưa từng thấy gương nào lại Phồn Hoa như tác phẩm này.

Gương có hình tròn. Giới trí thức phương Tây cổ xưa cho đó là biểu tượng bầu trời, chu kỳ của vũ trụ, sự toàn hảo của thế giới tinh thần vô hình và siêu nghiệm…

Gương có trang trí hoa dây. Nếu ai nghiền lịch sử design sẽ tưởng tượng và có hình dung khác về những vòng ngọc khổng lồ thời Thương, Chu hay Chiến Quốc. Lớp lớp cánh lá, dồn nén, quấn quyện, không dứt đoạn, khác nào văn sấm, quyên vân. Tạo hình chặt chẽ như trang trí kỷ hà. Hoa lá đó mà biến ảo như long phượng. Trên nền son thắm, son nhì, cúc đại đóa hay mẫu đơn thì cũng ngọt ngào gửi đi lời chúc “Mãn đường hồng” hạnh phúc, may mắn tràn đầy…

Như mọi cô bé, cô gái, em cũng biết đến gương thần và nàng Bạch Tuyết của anh em nhà Grim. Nhưng ít ai biết, gương như có một thế phận mới khi Võ Tắc Thiên-Người đàn bà đẹp Trung Hoa, tự tạo tác ra chữ CHIẾU để gương kính không phạm húy, nàng cũng lấy tên đó đặt riêng cho mình.

Hôm tôi mang gương đến, em vừa đi Yên Tử về.

Tự soi chiếu, quán chiếu, tôi thấy thật rõ cái cách mà chúng ta luôn hiện thân, biểu hình. Người ta chỉ thấy mình khi soi gương. Gương không tì vết thì in ghi cả Sắc và Không.
Chỉ muốn nói với em gái, rằng: Người ta sẽ dần nhận ra và quả đắc khi luôn tự soi chiếu, điều chỉnh, đổi thay. Sống đời, yêu thương, làm việc, thụ hưởng thì nên biết đủ, đắc ý rồi thì nên dừng.

Người xưa dạy: “Thủ phận an mệnh, thuận thời thính thiên”. Biết vâng lệnh Trời, xuôi theo Thời, giữ Phận, yên Mệnh.
Nếu được thế, Gương là Tịnh Độ, Niết Bàn. Cẩn trọng soi chiếu là độ trì chính mình để đạt tới một cảnh giới khác sáng trong.

1 (5)

Tủ sách của Đại quan Tế Tửu và quý nhân!

20 năm trước, vô tình có được quý vật của người từng dạy ba đời vua nhà Nguyễn.

Về DUYÊN, nhớ ca dao xưa có câu: ” Cái lá sen rủ, cái củ sen chìm, Bao nhiêu quý vật đi tìm quý nhân “.

Tự hỏi, mình đâu phải quý tử con nhà quyền thế, không học hành tử tế như quý sỹ, không cao sang như những bậc quý nhân?

Nay, vì có nhu cầu chuyển đổi nơi ở, tôi không bán mua mà chỉ muốn chuyển nhượng quý vật. Người thích rất nhiều. Người có tiền không ít. Vậy mà vẫn thực sự lo lắng. Biết tìm đâu cho thấy quý nhân?

Nhớ khi xưa La Ẩn từng xuống thơ vỗ về:

“Mộng lý cựu hành xứ,

Nhãn tiền tân quý nhân.

Tưởng như chỉ còn gặp nhau trong mộng,

Nay trước mắt là một người như ý nguyện.”

Và một buổi trưa nóng oi ả, bạn đã tìm đến nhà. Bạn là Luật sư, doanh nhân trẻ. Gia thế khác thường “Tiên tế gia phong, hữu đạo đức giả, Đạo cao đức trọng. Tự toàn kỳ đạo. Tử hiếu tôn từ, Nhân nhân ái lạc…”. Bản thân bạn thì “Bần nhi cần học, Trưởng tắc thi hành. Chính tâm tu thân, Khả di lập thân. Lập thân, hành đạo, Quả ngôn cẩn hậu, Rõ tiếng hậu lai….”

Bạn thích đồ ta, bỏ đồ tàu. Bạn rất cẩn trọng dõi theo những màu men gốm từ Lý chuyển sang Trần. Bạn có sở hữu những món gốm  Chu Đậu mộc mạc đến độ sang trọng… Bạn kính Phó vương Hoàng Cao Khải, nể trọng Tổng đốc Hoàng Trọng Phu. Bạn cất công sang Pháp để mua lại đôi ghế của gia đình Phó Vương. Bạn luận rất hay về tên một người bạn chung, về lẽ cương- nhu. Bạn không quá buồn khi gia thế lụn bại thảm hại sau bao biến đổi thê thảm của thời cuộc. Bạn phẩm cực chuẩn về một tác giả trừu tượng đắt giá nhất hiện nay. Bạn bình rất chính xác về bức mưa hiếm hoi của một họa sỹ ấn tượng.

Chuyển giao món đồ quý cho bạn thực là quý nhân tầm quý vật?

Tiễn cụ tủ mà thấy xao xuyến quá. Chỉ muốn gửi đến chủ nhân mới vài điều mà cổ nhân luận về sách, sự học.

Khi xưa Hoàng Sơn Cốc, bạn của Tô Đông Pha, từng nổi tiếng nhân gian khi luận về tiền kiếp. Danh sĩ từng nói rằng: “Sĩ phu ba ngày không đọc sách thì soi gương mặt mũi đáng ghét, nói chuyện nhạt nhẽo khó nghe”.

Thiên Khuyến học, vua Nhân Tông nhà Tống từng viết:

“Thư trung tự hữu thiên chung túc.

Thư trung tự hữu hoàng kim ốc.

Thư trung hữu họa nhan như ngọc

Nam nhi dục toại bình sinh chí,
Ngũ kinh khuyến hướng song tiền độc.”

Trong sách tự có ngàn chung thóc.

Trong sách tự có lầu son gác tía

Trong sách có người nữ đẹp như ngọc quý

Nam nhi muốn thỏa chí bình sinh,

Tứ thư, Ngũ kinh nên chuyên cần đọc

Trên núi Phượng Hoàng, Hải Dương, Tư nghiệp Quốc Tử Giám, tiều ẩn, người thầy của muôn đời Chu Văn An từng nhắc lời Trình Di:

“Thiên kim di tử,

Bất như nhất kinh.

Ngàn vàng để lại cho con,

Chẳng bằng một quyển sách.”

Còn ai xứng đáng hơn bạn để gìn giữ một kỷ vật quý của một quan đại thần, một trí thức lớn của một làng khoa bảng tiêu biểu bậc nhất Bắc Kỳ?

 

0 (1)

Góc sân thượng chỉ có cỏ cây làm bạn.

Đồ gỗ phỏng theo thiết kế thời nhà Minh thế kỷ 14.

 

 

Tranh Hà Nội phố theo trường phái Ấn tượng

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s