Tag Archives: macao

Những giả thiết Macao!

Không gian Sheldon G. Adelson?

Tháng trước, tôi nhận được thư mời dự lễ khai trương khách sạn Four Seasons và kỷ niệm một năm hoạt động của Venetian, tổ hợp khách sạn, khu nghỉ mát và sòng bạc lớn nhất thế giới. Đây là hai dự án ban đầu trong dự án Cotai Strip ở Macao của Tập đoàn Lasvegas Sands.

Bốn ngày đi bộ khắp Four Seasons, Venetian và Macao tôi chụp 3854 kiểu ảnh. Lần đầu tiên sau hơn 27 năm làm báo, tôi thấy ớn sợ khi nhìn đống máy ảnh. Lần đầu tiên buộc phải nhận thấy không phải lúc nào sức lực cũng đồng hành cùng những ham muốn.

Đánh đổi cảm giác đó, lộ trình khám phá hòn đảo nhỏ bé này giúp cho tôi cảm nhận rõ nét hơn về Sheldon G. Adelson chủ tịch Las Vegas Sands, người giàu thứ ba của nước Mỹ sau Bill Gates và Warren Buffett. Và may mắn hơn nữa là tôi manh nha nhận thấy khác biệt rất lớn giữa doanh nhân Do Thái và Việt Nam.

Những dòng viết dưới đây là một vài phân tích, so sánh có cả ý nghĩ giả định để tôi tự trả lời cho câu hỏi: vì sao Sheldon G. Adelson lại là tỷ phú?

Trước hết Sheldon Adelson là một người Do Thái, một tộc người thật kỳ lạ. Người Do thái chỉ chiếm 1% dân số nhưng lại chiếm giữ 20% tài sản thế giới. Họ được ngợi ca là “Thương nhân vỹ đại số một của nhân loại”. Trong suốt 5000 năm lịch sử, mặc dù không để lại một kiến trúc nào đáng kể nhưng người Do Thái thực sự là những kiến trúc sư vỹ đại, họ giành cho nhân loại một kho tàng trí tuệ sáng tạo nguồn gốc mọi của cải.

Sinh ra ở Boston dựng nghiệp ở Las Vegas, phất lên mạnh mẽ ở Macao và sẽ tiếp tục khẳng định xu hướng đó ở Marina, Singapore… Lộ trình này của Sheldon G. Adelson như bước tiếp truyền thống của Abraham (khoảng thế kỷ 20 trước công nguyên) ông tổ của ba tôn giáo lớn (Do Thái, Cơ đốc và đạo Hồi), người Do Thái đầu tiên viết nên lịch sử sống lang thang, du cư của dân tộc mình.

Lao vào kinh doanh casino từ 19 năm qua, Sheldon G. Adelson dường như có sự phù trợ mạnh mẽ nào đó giống như Moses (TK 13 trước công nguyên) được Thiên chúa chỉ dẫn đường giúp cho dân Do Thái vượt biển Đỏ như đi trên cạn để thoát khỏi sự truy sát của Pharaon và khởi đầu cho những hành trình lớn của dân Do Thái.

Nếu bốn thế kỷ trước David Ricardo (1772-1823), một người Do Thái Hà Lan di cư sang sống ở Anh, người sáng lập trường phái cổ điển của kinh tế học hay bàn trong các tác phẩm kinh điển của minh về lợi nhuận thì hôm nay Sheldon G. Adelson lại thường xuất hiện trước công chúng trong các diễn đàn thương mại quốc tế với câu nói cửa miệng là: lợi ích.

Là một người đầy thực tế, Sheldon G. Adelson không nuôi nấng những giấc mơ quá cao xa trong khi cuộc sống riêng tư thì tồn tại chật vật, khốn đốn như Karl Marx (1818- 1883).

Cùng xuất phát điểm nghèo khó, Sheldon G. Adelson luôn có những đánh giá nhu cầu của thị trường sát đúng và đưa ra những quyết định táo bạo như cách Levi Strauss (1829- 1902) lão cự phú nổi tiếng thế giới bởi sản sinh ra những chiếc quần bò.

Albert Einstein (1879-1955) với các nghiên cứu về chuyển động Brow, thuyết bẻ cong ánh sáng hay thuyết tương đối đã tiết lộ sức mạnh vô tận của vật chất làm thay đổi nhận thức của con người về thế giới. Còn Sheldon G. Adelson bằng những dự án của mình góp phần thay đổi nhận thức cổ hủ của người phương Đông về mối quan hệ của đồng tiền và con người.

Nếu Leon Trotsky (1879- 1940), bằng tổ chức đấu tranh vũ trang giúp Lênin thực hiện thành công chóng vánh cách mạng vô sản ở nước Nga và Đông Âu thì Sheldon G. Adelson bằng đồng tiền đang làm cho ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản ở phương Đông trở một mảnh áo khoác cũ kỹ, rách nát.

Franz Kafka (1883- 1924), một người Do Thái sinh ra ở Praha đã từng đắm chìm trong tâm trạng bi quan khi viết những tác phẩm lưu danh như Hóa thân, Vụ án, Lâu đài. Cũng có không ít góc khuất đau đớn trong cuộc sống riêng tư nhưng Sheldon G. Adelson thì luôn tạo ra cho mình dáng vẻ bề ngoài bình thản.

3 năm sau khi Macao xóa bỏ độc quyền kinh doanh casino, năm 2004, Sheldon G. Adelson đã cạnh tranh mạnh mẽ với MGM, tập đoàn đang sở hữu sòng bài Wyn, để đầu tư vào ngành công nghiệp có lợi nhuận khổng lồ này. MGM là Metro-Goldwyn- Mayer của Louis B. Mayer (1885- 1957) người có ảnh hưởng lớn nhất với văn hóa Mỹ bởi công gây dựng ngành kinh doanh điện ảnh.

Và nếu Henry Kissinger (1923) với tất cả năng lực trí tuệ của mình muốn tạo ảnh hưởng tới một nền ngoài giao Mỹ trên toàn cầu thì Sheldon G. Adelson chỉ giành những tâm huyết đó vào việc thiết lập một thái độ ủng hộ tối đa của chính phủ Mỹ đối với nhà nước Israel…

Có thể là khập khiễng và liều lĩnh khi so sánh, đối chiếu hay “dùng” Sheldon G. Adelson để phản biện những người Do Thái khác từng có đóng góp thay đổi l
ch sử nhân loại. Nhưng tôi thấy cần thử tìm một cách nhìn khác để kỳ vọng hiểu đúng về một con người, một doanh nhân lớn và dân tộc của ông ta.

Đằng sau những doanh nhân đích thực đâu chỉ là một đống những con số trơ trụi trong các tài khoản.

Dây cương đỏ và con ngựa trắng

Từ góc nhìn kiến trúc, trước khi tới Venetian, tôi nghĩ rằng đó là một không gian Venice bị…nhân bản vô tính. Bản thân tôi cũng là một sản phẩm nhân bản méo mó nên tôi căm ghét điều ấy.

Toàn bộ phần mặt tiền được chép lại từng chi tiết từ Venice, Italia hồi thế kỷ 14- 15. Cũng một quảng trường San Marco với nhà thờ thánh San Marco có ảnh hưởng phong cách kiến trúc Byzantine kết hợp với lâu đài Doges mang phong cách Gothic tạo nên một phức hợp không gian hướng ra dòng kênh lớn. Tháp Campainle với hàng gạch trần nâu xậm khống chế phương đứng của không gian này. Nguyên tắc liên kết không gian, nguyên tắc phối cảnh ảo đã tạo ra các lớp hình ảnh không gian trực tiếp, trung gian và viễn cảnh, một thành công tiêu biểu của nghệ thuật quy hoạch Phục hưng. Đây là những tuyệt phẩm của mười thế hệ kiến trúc sư trong đó có những tên tuổi như Lombardo, Pietro, Tullio và Scamodi…

Tôi tự hỏi còn nguyên nhân nào khác quyết định tới kiến trúc Venetian ngoài những ấn tượng lãng mạn trong tuần trăng mật ở Venice của Sheldon G. Adelson với bà vợ thứ hai hồi năm 1991? Có lẽ thông tin này được gửi gắm tới báo chí như một chiêu tiếp thị, một phương thức tạo hình ảnh mang chút hơi thở của cảm xúc mà thôi.

Xét từ cơ hội kinh doanh, cái chính yếu mà cặp vợ chồng Do Thái này ngắm tới không phải là một hay nhiều tòa nhà mà phải là một không gian “lợi ích” khổng lồ. Sheldon G. Adelson có vẻ đặc biệt nhạy cảm khai thác yếu tố văn hóa trong kinh doanh.

Nếu năm 600 trước công lịch người Lydie, hàng xóm của dân Do Thái mới làm ra Tiền thì người Trung Hoa đã dùng tiền vỏ ốc để trao đổi từ hơn 1100 năm trước đó. Trong khi người phương Tây chơi bạc để mua vui thì người Hoa là tộc người máu me đỏ đen bậc nhất thế giới. Người Hoa lao vào sòng bài để thỏa mãn mơ ước làm giàu, khát vọng đế vương, họ đặt cược vào từng chiếc phỉnh mỏng toẹt cả một niềm tin từa tựa một thái độ sùng bái tôn giáo. Những ngón tay chầm chậm, run rẩy gần như là lén lút mỗi khi lật quân bài tẩy. Ẩn trong mỗi lá bài là một khoái cảm khó diễn tả.

Sau ba năm hoạt động, sòng bài Sands đầu tiên ở Macao của Lasvegas Sands đã thu hồi vốn đầu tư. Trong một năm hoạt động, Venetian đã thu hút hơn 20 triệu người đi tìm cơ may đổi đời. (So sánh một chút, bao năm qua, ngành du lịch Việt Nam vận hết nội lực, nội công cùng vận dụng tư tưởng lày, tác phong lọ cũng mới chỉ giành giật được có hơn 4,7 triệu lượt khách/2007.)

Đằng sau chân dung một doanh nhân, chắc chắn Sheldon G. Adelson là một nhà tâm lý học. Chẳng có cớ gì không làm một cái “mặt tiền” Venice, một hình ảnh châu Âu tiêu biểu với 120 nhà thờ kiểu Phục Hưng, hơn 60 tu viện, hơn 100 tháp chuông và 40 cung điện… nơi từng được Napoleon gọi tên là “căn phòng khách thanh lịch nhất ở châu Âu”. Có người phương Đông nào không một lần trong đời thốt ra thành lời ước mơ trú ngụ nhà Tây? Chỉ sau một vài giờ đi tàu cao tốc hay phà biển, Venetian đã thỏa mãn nhu cầu “tới” một phương Tây phồn vinh, hoa lệ cho tất cả những ai đến từ đại lục.

Chọn Venice, quê hương của Marco Polo- nhịp cầu đầu tiên của phương Tây tới phương Đông, người từng dọc ngang hầu hết đất nước Trung Hoa, thông điệp của Sheldon G. Adelson thật rõ ràng: Tôi quá thấu hiểu vùng đất này.

Nhìn lại quá khứ Venice, một đế quốc thương mại được hình thành bằng sức mạnh hải quân luôn nhòm ngó Constantinople một đế chế khác ở phương Đông (nay là Thổ Nhĩ Kỳ) có phải Sheldon G. Adelson muốn nói rằng phương Đông là phần còn lại của một sự nghiệp toàn cầu của ông?

Xét từ góc độ kiến trúc, casino chỉ đơn giản là một cái hộp khép kín có hai cửa ra và vào thì việc chọn lấy hình ảnh Venice là một phương án lý tưởng, một bước khởi đầu hoàn hảo để biến không gian Macao thành một vương quốc cờ bạc.

Rất có thể khi chọn Venice làm biểu tượng mới cho dự án lớn nhất hiện nay của mình, Sheldon G. Adelson đã bị ám ảnh của quá khứ đau đớn của người Do Thái. Venice từng là căn cứ hậu cần của cuộc thập tự chinh lần thứ 4 hồi 1202-1204, một dấu nối giữa 8 cuộc chiến đẫm máu nhất thời Trung cổ nhằm bài Do Thái giáo và Hồi giáo.

Viết đến đây tôi bỗng nhớ tới lời của Élie một nhà tiên tri Do Thái: Sự nghèo đói và đau khổ với người Do thái giống như chiếc dây cương đỏ quàng lên con ngựa trắng”.

Còn trong một quan niệm và tâm thức của kiến trúc sư Sheldon G. Adelson hôm nay: kiến trúc chỉ là chiếc dây cương đỏ.

Cotai Strip và… Đại Nam

Xin được giới thiệu chi tiết hơn về Cotai Strip. Đến năm 2010, Las Vegas Sands sẽ đầu tư vào Cotai Strip 12 tỷ USD, xây dựng 6 cụm khách sạn và resort với 20.000 phòng lưu trú hạng sang, 280.000 m2 dành cho các gian hàng kinh doanh bán lẻ và 232.200 m2 phòng hội nghị cao cấp với hàng trăm phòng họp riêng biệt, tiện nghi…

Riêng với Venetian Macau, tổng diện tích 1 triệu m2, gồm 3.000 phòng nghỉ 110.000 m2 cho khu triển lãm, hội nghị, tầng chơi game rộng 51.000 m2, khu mua sắm rộng 74.000 m2 với 350 gian hàng. Có khu vận động Venetian 15.000 chỗ, khoảng 111.500 m2 không gian dành cho hội họp, hội nghị, triển lãm, lớn gấp hai lần Trung tâm Triển lãm Hội nghị của Hồng Kông. Khu này là phòng hội họp lớn nhất có ít cột nhất Châu Á và có thể phục vụ một buổi tiệc 5 món cho 15.000 khách. Dự án này đã tiêu tốn 2,4 tỷ USD.

Tôi buộc phải có một so sánh nhỏ giữa Đại Nam của Bình Dương với Cotai Strip bởi vì ở đâu cũng thấy người ta nói rằng dự án này có vẻ muốn trở thành một công trình dời non lấp núi, lưu danh hậu thế.

Về chiết tự, Đại Nam thì quá hoành tráng còn Cotai Strip chỉ là tên ghép của hai hòn đảo Taipa và Coloane (Thủy Tự và Lộ Hoàn). Đại Nam thì chềnh ềnh chiếm chỗ đất khoảng 216 ha rộng hơn gấp đôi diện tích sử dụng của Venetian. Tôi không biết nhà đầu tư sẽ quăng vào đây bao nhiêu tiền, chỉ biết một nguyên tắc duy nhất của họ là xây cái gì cũng phải to hơn… Trung Quốc?!?!

Tại sao lại phải đớn hèn như thế? Ngẫm cho kỹ đi, khu du lịch văn hóa Đại Nam hay là sản phẩm của một thứ tinh thần đại nhược tiểu, đại mặc cảm, đại tự ti, đại nệ cổ, đại khoe hàng…

Đứng về phía các kiến trúc sư tôi xin được đặt ra một câu hỏi: nhà đầu tư Việt Nam, các anh là ai?

Advertisements

Macau có một người bay

Có một người luôn gợi cho ngài tỷ phú Sheldon Adelson cảm hứng về bầu trời.

Cây Ô rô lá đỏ

Tôi có chuyến đi ngắn ngày tới Macau theo lời mời dự lễ khai trương khách sạn Four Seasons và kỷ niệm một năm hoạt động của Venetian thuộc dự án Cotai Strip của Tập đoàn Lasvegas Sands. Trong khi chuẩn bị tư liệu trước chuyến đi, có lẽ cũng như nhiều người, tôi thấy mình bị cuốn hút bởi Sheldon Adelson ngài tỷ phú, chủ tịch Las Vegas Sands, tập đoàn điều hành tổ hợp khách sạn, khu nghỉ mát và sòng bạc Venetian lớn nhất thế giới. Cuộc sống của Sheldon Adelson là một tấm gương nỗ lực vượt qua mọi thách thức để trở thành một trong những người giàu nhất thế giới. Về phần cá nhân, tôi kính trọng Sheldon Adelson vì ông ta rất yêu …Tiền!

(Thấy thiên hạ bẩu có một tay họ Trương, tên giống mình mà nại giàu nhất vi en. Gần 15 lăm, qua nhiều nần tiếp súc (đặc biệt nhất là hôm 21 tháng 12 lăm 1995) vẫn chỉ nhận thấy tay í nà những người “sinh ra ở lông thôn, bố mẹ nà lông dân”. Họ rất rỏi nhặt nhạnh, tích cóp mà chửa biết cách yêu tiền. Được cái hay riễn trò…. mua vui được!)

Vậy mà chỉ thoáng nhìn thấy Miriam Ochshorn tươi tắn, cẩn trọng khoác tay, dìu chồng ra cắt băng khai trương, tôi ngờ rằng chính người phụ nữ này sẽ kể lại cho mình một câu chuyện hấp dẫn hơn. (Sheldon Adelson bị một chứng bệnh thần kinh nên gặp khó khăn trong việc đi lại)

Giữa đám đông các quan khách và hơn 100 nhà báo đến từ 24 quốc gia, duy nhất Miriam Ochshorn rực rỡ lễ phục đỏ. Các nhà báo Trung Hoa thì bật ra những lời ngưỡng mộ khi thấy Miriam trang sức trong ngày đại lễ bằng màu truyền thống của dân tộc họ. Nhưng nếu quan sát kỹ, có thể họ sẽ có cảm nhận khác đi. Điểm nhấn của bộ váy sang trọng ấy lại chính là những họa tiết cách điệu của lá cây Ô rô.

Có ai đếm được trong Venetian và Four Seasons mênh mông, một cơ ngơi tráng lệ của vợ chồng Miriam Ochshorn được dựng lên với bao nhiêu những cây cột Korin, Doric, Ioni? Cây cột nào cũng ngạo nghễ đội trên đỉnh của nó những vòm lá Ô rô. Trong những điêu khắc trang trí tường hay tranh vẽ trên vòm trần của Tintoretto, một họa sỹ hàng đầu Venice, ở đâu cũng thấp thoáng những trang trí lá cây đã thành huyền thoại. Ở đại sảnh của Venetian các nghệ nhân của Sheldon Adelson cũng tôn vinh loài cây này bằng một tác phẩm thể hiện bốn nữ thần đang nâng đỡ hình quỹ đạo chuyển động các hành tinh của nhà toán học, thiên văn học Kepler. Các nữ thần ưỡn căng bộ ngực trần. Không có chân và tay, một phần thân thể họ vẫn còn mang hình dáng những lá cây Ô rô, một loài cây quá thân thuộc với tộc người Do Thái của Miriam OchshornSheldon Adelson. Kể từ cuối thế kỷ thứ 5 trước công nguyên, khi nhà điêu khắc Callimaque lấy hình tượng lá ô rô trang trí mũ cột nhà, loài cây này đã trở thành biểu tượng cho những vùng đất mới đầy quyến rũ, sự trinh nguyên và khả năng vượt qua những thử thách để chiến thắng của con người

.

Màu của mặt trời

Màu đỏ trong trang phục của Miriam Ochshorn chắc chắn phải là hình ảnh 3D của mặt trời được quan sát từ vệ tinh STEREO của NASA. Đó phải là màu mặt trời được các nhà khoa học nhìn từ kính quang phổ khi phát hiện ra bầu khí quyển xung quanh Mặt trời có nhiệt độ lên tới gần 1 triệu độ C nóng hơn bề mặt của nó. Chính cái phổ màu quyến rũ, nồng nàn ấy đã nhắc lại trong tôi những ấn tượng khó phai khi xem vở diễn Zaia vừa được Venetian chiêu đãi vào đêm hôm trước. Vở diễn kể lại khát vọng khám phá vũ trụ và những cảm nhận về tình yêu của một thiếu nữ. Đây là lần đầu tiên Zaia được công diễn. Chưa bao giờ tôi được ngồi lọt thỏm trong một sân khấu có sức chứa 1500 người. Chưa bao giờ tôi được chiêm ngưỡng một vở diễn đã tiêu tốn công sức lao động nghệ thuật của
75 diễn viên trong gần hai năm cùng khoản kinh phí dàn dựng chừng 150 triệu USD. Tôi tưởng tượng rằng chính Gilles Maheu, nhà viết kịch, diễn viên, kiêm đạo diễn và các nghệ sỹ của vở Zaia đã tư vấn cho Miriam Ochshorn dùng trang phục với màu đỏ của mặt trời. Theo ngôn ngữ khác, đoàn xiếc Cirque du Soleil của Gilles Maheu còn có tên gọi là Circus of the Sun, Xiếc của mặt trời. Logo của nhà hát chính là điêu khắc thần mặt trời được nhà điêu khắc Dininger thể hiện năm 1709. Sân khấu của Zaia là một quả cầu lớn mô phỏng vũ trụ. Ấn tượng thăng hoa nhất của vở diễn này chính là lúc thiếu nữ, các thiên thần bay lên cùng mặt trời. Có chăng màu đỏ trang phục của Miriam Ochshorn là trích đoạn của một trạng thái cảm xúc thăng hoa ấy?

Bay …

Công trình Venetian được mô phỏng chính xác đến từng chi tiết các kiến trúc tiêu biểu của Venice, Italia hồi thế kỷ 14- 15. Đó là một lâu đài Doges mang phong cách Gothic, tháp Campainle cao 98 mét, quảng trường St Mark cùng với nhà thờ thánh San Marco có ảnh hưởng phong cách kiến trúc Byzantin. Đây là những tuyệt phẩm của các kiến trúc sư Lombardo và Scamodi. Phục nguyên một kiến trúc cổ đại là điều có thể làm cho các kiến trúc sư đương đại hơi buồn một chút. Nhưng cảm xúc đó lại hoàn toàn đối ngược với gần 20 triệu lượt người đã lui tới đây trong 1 năm vừa qua hay những người … đang yêu. Có ai đó đã nói với tôi rằng: năm 1991, đôi vợ chồng tỷ phú người Mỹ này đã có một kỳ trăng mật thật lãng mạn ở thành Venice cổ kính. Ý tưởng kiến trúc của Venetian này chính là món quà của Sheldon Adelson giành tặng cho Miriam Ochshorn. Trước khi dời Macao, thêm một lần tôi bước xuống con thuyền gondona sang trọng để xuôi theo con kênh nổi trên tầng ba của Venetian. Tôi không giấu chàng trai chèo thuyền rằng mình vẫn bán tin bán nghi về câu chuyện tình khá lãng mạn kể trên. Fredo, chàng trai chèo thuyền người Italia không trả lời thẳng câu hỏi của tôi. Bằng chất giọng teno đầy truyền cảm Fredo đã không chỉ hát riêng cho tôi nghe Volare. Theo tiếng Italia , Volare là dạng nguyên thể của động từ “bay”. Đây là một sáng tác của Franco Migliacci phỏng theo lời ca của Domenico Modugno . Bài hát được thể hiện bởi Domenico Modugno và Johnny Dorelli. Volare đạt giải Grammy năm 1958. Đây là bài hát duy nhất của một nhạc sĩ Italia đạt vị trí đầu bảng của Billboard hot 100. Volare là một bản ballad đầy cảm xúc, trong đó Modugno như đang được bay cùng với người mình yêu.

….Volare oh oh
Cantare oh oh
Nel blu dipinto di blu
felice di stare lassu

….Em yêu anh, em thực sự yêu anh

Em yêu anh một cách chân thành và giản dị

Em đang có những thời khắc thật tuyệt vời

Qua tháng năm, cuộc sống thật diệu kì

….

Khi chiếc gondona đang chui qua một gầm cầu nhỏ vắt ngang con kênh Marco Polo, Fredo còn cúi xuống thì thầm rằng chính anh ta đã từng nghe Miriam Ochshorn hát cho Sheldon Adelson bài hát này. Tôi nháy mắt với anh ta và “nói”: chẳng có sự bịa đặt nào lại đáng yêu hơn thế!

….Volare oh oh… tiếng hát của Fredo lại như vang vọng hơn trong cái trần nhà cao cao được vẽ hình bầu trời Địa Trung Hải xanh ngát.